Wyżyna Junnan-Kuejczou

Wyżyna Junnan-Kuejczou (Yungui Gaoyuan) – wyżyna w południowo-wschodnich Chinach (prowincje Junnan i Kuejczou), ograniczona rzeką Jangcy na północy, Górami Południowochińskimi na wschodzie, wybrzeżem Zatoki Tonkińskiej na południu oraz Hengduan Shan na zachodzie. Pod względem genetycznym stanowi przedłużenie Wyżyny Tybetańskiej. Powierzchnia wynosi ok. 700 tys. km². Średnia wysokość 1500-2000 m n.p.m. maksymalna 3505 m n.p.m. w paśmie górskim Wuliang Shan. Budowa geologiczna tych obszarów została silnie zaburzona wskutek ruchów tektonicznych. Wyżyna jest zbudowana z mocno pofałdowanych paleozoicznych piaskowców i łupków oraz mezozoicznych wapieni, miejscami występują trzeciorzędowe pokrywy bazaltowe. Powierzchnia głęboko poprzecinana dolinami rzecznymi. Zachodnia część wyżyny charakteryzuje się występowaniem stożków wygasłych wulkanów, natomiast część wschodnia występowaniem wapieni, w których rozwinęły się na dużą skalę zjawiska krasowe – obszar krasowy koło Guilin należy do największych na świecie. Region bardzo aktywny sejsmicznie. Znajdują się tam również duże ośrodki wydobywcze, w których eksploatowane są złoża m.in. węgla kamiennego, soli kamiennej, rud cyny, manganu, rtęci oraz boksytów.

Wyżyna Junnan-Kuejczou (Yungui Gaoyuan) – . Budowa geologiczna tych obszarów została silnie zaburzona wskutek ruchów tektonicznych. Wyżyna jest zbudowana z mocno pofałdowanych paleozoicznych piaskowców i łupków oraz mezozoicznych wapieni, miejscami występują trzeciorzędowe pokrywy bazaltowe. Powierzchnia głęboko poprzecinana dolinami rzecznymi. Zachodnia część wyżyny charakteryzuje się występowaniem stożków wygasłych wulkanów, natomiast część wschodnia występowaniem wapieni, w których rozwinęły się na dużą skalę zjawiska krasowe – obszar krasowy koło Guilin należy do największych na świecie. Region bardzo aktywny sejsmicznie. Znajdują się tam również duże ośrodki wydobywcze, w których eksploatowane są złoża m.in. węgla kamiennego, soli kamiennej, rud cyny, manganu, rtęci oraz boksytów.

Ailao Shan (chin.: 哀牢山; pinyin: Āiláo Shān) – pasmo górskie w południowych Chinach, w południowo-zachodniej części Wyżyny Junnan-Kuejczou, w prowincji Junnan. Rozciąga się wzdłuż prawego brzegu rzeki Yuan Jiang na długości ok. 450 km. Wznosi się średnio na wysokość 1500–2000 m n.p.m. Najwyższy szczyt osiąga 3166 m n.p.m. Zbudowane z łupków krystalicznych oraz pokrywających je mezozoicznych wapieni i skał osadowych. Występuje rozwinięta rzeźba krasowa. Zbocza porośnięte są lasami monsunowymi a najwyższe partie lasami sosnowymi. Występują także zarośla bambusowe. Dominują gleby laterytowe. W górach znajdują się złoża cyny.

Wyżyna Bugulmijsko-Belebejska (ros. Бугульминско-Белебеевская возвышенность, Bugulminsko-Bielebiejewskaja wozwyszennost´) – płaska wyżyna w europejskiej części Rosji stanowiąca dział wodny między lewymi dopływami rzek: Biełej, Kamy i Wołgi. Najwyższe wzniesienie osiąga 418 m n.p.m. Wyżyna zbudowana jest z wapieni, piaskowców i glin. Porozcinana głębokimi dolinami rzek; występują zjawiska krasowe. Pokryta lasostepem, który jest znacznie wytrzebiony na potrzeby rolnictwa. Na wyżynie znajdują się pokłady ropy naftowej (Tujmazy, Szkapowo, Bugurusłan, Leninogorsk, Almietjewsk).

Betpakdała (kaz.: Бетпақдала; ros.: Бетпак-Дала, Bietpak-Dała) – pustynna wyżyna we wschodnim Kazachstanie ograniczona od wschodu jeziorem Bałchasz, od południa rzeką Czu a od zachodu rzeką Sarysu; od północy graniczy z Pogórzem Kazachskim. Zajmuje powierzchnię ok. 75 tys. km². Obszar leży na wysokości 300-500 m n.p.m. i jest nachylony w kierunku południowo-zachodnim. Dominuje krajobraz równinny. Jedynie w części wschodniej występuje bardziej urozmaicona rzeźba, gdzie teren wznosi się maksymalnie do 974 m n.p.m. Część zachodnia zbudowana jest z mezozoicznych i paleozoicznych luźnych skał okruchowych (piaski, piaskowce, iły i żwiry), natomiast pagórkowata część wschodnia ma złożoną budowę i składa się z dolnopaleozoicznych warstw skał osadowych i metamorficznych oraz granitów.

Sangilen (ros.: Сангилен) – wyżyna w południowo-wschodniej Tuwie, w Rosji, stanowiąca dział wodny pomiędzy dorzeczami Małego Jeniseju (tuw.: Ka-Hem) i Tes-Hem. Rozciąga się na długości ok. 230 km i szerokości do 120 km. Najwyższy punkt na wyżynie wznosi się na 3276 m n.p.m. Zbudowana z gnejsów, łupków metamorficznych oraz zmarmuryzowanych wapieni poprzecinanych intruzjami. Na północy rosną lasy sosnowo-modrzewiowe. W centralnej i południowej części Sangilenu, w głębokich dolinach występuje roślinność drzewiasta. Zbocza pokryte roślinnością stepową. Powyżej 1800–2000 m n.p.m. tundra i łąki górskie. Występują złoża kwarcytów żelazistych, nefelinu, grafitu i złota.

Góry Zachodniosachalińskie (ros.: Западно-Сахалинские горы, Zapadno-Sachalinskije gory; także: Западный хребет, Zapadnyj chriebiet) – góry w azjatyckiej części Rosji, w południowo-zachodniej części Sachalinu. Rozciągają się na długości ok. 650 km. Najwyższy szczyt, Góra Powrotu, osiąga 1325 m n.p.m. Składają się z kilku mniejszych, porozdzielanych dolinami, równolegle położonych pasm, z których główne to Kamyszowyj chriebiet i Jużno-Kamyszowyj chriebiet. Góry zbudowane głównie z łupków, piaskowców, zlepieńców i skał magmowych. Występują złoża węgla kamiennego. W pobliżu przylądka Łamanon znajdują się wygasłe wulkany – Iczara i Krasnowa. Na południowo-zachodnich zboczach, na skutek działania ciepłego Prądu Cuszimskiego, występują lasy mieszane. Zbocza północne i wschodnie porośnięte są tajgą świerkowo-jodłową z domieszką sasy kurylskiej.

Góry Południowochińskie (chin. upr.: 南岭; chin. trad.: 南嶺; pinyin: Nán Lǐng) – tworzą rozbudowany system górski w południowo-wschodniej części Azji. Góry w całości położone są w Chinach na obszarze Wyżyny Południowo-Wschodniej. Powstały podczas orogenezy pacyficznej. Zbudowane są głównie z paleozoicznych i mezozoicznych piaskowców, wapieni i łupków, intrudowanych granitami. Góry posiadają rusztową rzeźbę, liczne głębokie doliny i kotliny, składają się z licznych pasm. W górach tych występują dobrze rozwinięte zjawiska krasowe.

Nizina Gujańska - nizina położona w Gujanie, Surinamie i Gujanie Francuskiej, częściowo w Wenezueli i Brazylii. Ciągnie się około 1000 kilometrowym wąskim pasem szerokości od kilkudziesięciu do 200 kilometrów między Oceanem Atlantyckim a Wyżyną Gujańską. Powierzchnia około 150000 km. Dominuje tu plantacyjna uprawa trzciny cukrowej, kakaowca, kawowca, palmy olejowej oraz hodowla bydła, a także eksploatacja lasów. Na nizinie występują złoża boksytów, rud manganu, złota.

Uba (kaz.: Уба жотасы, Uba żotasy; ros.: Убинский хребет, Ubinskij chriebiet) – pasmo górskie w zachodniej części Ałtaju, w północno-wschodnim Kazachstanie. Rozciąga się na długości ok. 120 km, najwyższy szczyt osiąga 1962 m n.p.m. Część zachodnia wznosi się na wysokość 600–700 m n.p.m., natomiast część wschodnia 1500–1800 m n.p.m. Pasmo zbudowane z łupków krystalicznych, wapieni i granitów. Na zachodzie występuje roślinność stepowa na czarnoziemach. W części wschodniej przeważa tajga świerkowo-jodłowa, ustępująca miejscami lasom osikowo-brzozowym.

Atbaszy – pasmo górskie w Tienszanie, w południowym Kirgistanie, pomiędzy rzekami Atbaszy i Aksaj, rozciągające się na długości ok. 135 km. Najwyższy szczyt osiąga 4786 m n.p.m. Pasmo zbudowane z paleozoicznych łupków metamorficznych, wapieni i piaskowców, w niektórych miejscach ze skał magmowych (granit, sjenit). Występują lodowce górskie. Dominuje krajobraz wysokogórski.

Zaburzenia afektywne (nastroju) – grupa zaburzeń endogennych, w których okresowo występują zaburzenia nastroju, emocji i aktywności. Zaburzenia te mogą się przejawiać występowaniem zespołów depresyjnych, hipomaniakalnych i maniakalnych oraz stanów mieszanych.

Góry Przymorskie (ros.: Приморский хребет, Primorskij chriebiet) – pasmo górskie w azjatyckiej części Rosji, rozciągające się wzdłuż zachodniego brzegu Bajkału na długości ok. 350 km. Najwyższy szczyt, Trójgłowy Golec, osiąga 1728 m n.p.m. Pasmo zbudowane głównie z proterozoicznych piaskowców, wapieni, gnejsów i granitów. Wschodnie zbocza opadają stromo ku Bajkałowi, natomiast zbocza zachodnie są łagodne. Występują formy krasowe. Góry porośnięte lasami sosnowymi i modrzewiowymi. W części północno-wschodniej występują stepy.

Góry Kałbińskie – pasmo górskie we wschodnim Kazachstanie, w południowo-zachdnim Ałtaju. Rozciąga się na długości ok. 400 km. Średnie wysokości w części zachodniej wynoszą ok. 400-750 m, natomiast w wyższej części wschodniej 1300-1500 m. Najwyższy szczyt ma wysokość 1606 m n.p.m. Pasmo zbudowane głównie z łupków paleozoicznych, piaskowców i granitów. Występują złoża złota i rud polimetalicznych. Na wysokości 800-1200 m n.p.m. dominują gleby kasztanowe i czarnoziemy, na których występuje roślinność stepowa. Wyższe partie porośnięte lasami sosnowymi (na granitach) i brzozowo-osikowymi. W najwyższych częściach przeważają łąki.

Kimberley (ang. Kimberley Plateau) - wyżyna w północnej Australii, część Wyżyny Zachodnioaustralijskiej. Od południa graniczy z Wielką Pustynią Piaszczystą, a od wschodu z pustynią Tanami. Od zachodu i północy otoczona Oceanem Indyjskim Zbudowana jest górnoproterozoicznych i paleozoicznych skał okruchowych i weglanowych. Rzeźba charakteryzuje się silnie zdenudowanymi grzbietami (najwyższy Mount Ord, 936 m n.p.m. w Górach Króla Leopolda), płaskowyżami i pojedynczymi wzgórzami twardzielcowymi. Wyżyna porozcinana jest dolinami rzek, również okresowych, tworzących promienisty układ sieci.

Góry Wschodniosachalińskie (ros.: Восточно-Сахалинские горы, Wostoczno-Sachalinskije gory; także: Восточный хребет, Wostocznyj chriebiet) – góry w azjatyckiej części Rosji, we wschodniej części Sachalinu. Rozciągają się na długości ok. 280 km i szerokości do 85 km. Najwyższy szczyt, Góra Łopatina, osiąga 1609 m n.p.m. i jest to najwyższe wzniesienie Sachalinu. Góry składają się z kilku mniejszych pasm (Nabilskij chriebiet, Centralnyj chriebiet) i są silnie rozczłonkowane przez doliny. Zbudowane ze skał metamorficznych oraz paleozoicznych i mezozoicznych skał wulkanicznych. Obszar aktywny sejsmicznie. Dominuje tajga świerkowo-jodłowa. Wschodnie zbocza porośnięte są tajgą świerkową i modrzewiową. W wyższych partiach występują brzozy Ermana, zarośla sosny karłowej oraz tundra górska.

Kimberley (ang. Kimberley Plateau) - wyżyna w północnej Australii, część Wyżyny Zachodnioaustralijskiej. Od południa graniczy z Wielką Pustynią Piaszczystą, a od wschodu z pustynią Tanami. Od zachodu i północy otoczona Oceanem Indyjskim Zbudowana jest górnoproterozoicznych i paleozoicznych skał okruchowych i weglanowych. Rzeźba charakteryzuje się silnie zdenudowanymi grzbietami (najwyższy Mount Ord, 936 m n.p.m. w Górach Króla Leopolda), płaskowyżami i pojedynczymi wzgórzami twardzielcowymi. Wyżyna porozcinana jest dolinami rzek, również okresowych, tworzących promienisty układ sieci.

Mangystau (kaz.: Маңғыстау түбегі, Manggystau tübegy; ros.: полуостров Мангистау, połuostrow Mangistau; dawniej ros.: полуостров Мангышлак, połuostrow Mangyszłak) – wyżynny półwysep w Kazachstanie, nad Morzem Kaspijskim. Ciągnie się od zatoki Kajdak na północy do Zatoki Kazachskiej na południu, z zachodu zaś ograniczają go czinki (wysokie, urwiste krawędzie) płaskowyżu Ustiurt. Otoczony jest zapadliskami, których dna leżą nierzadko poniżej poziomu morza: od południowego zachodu – Karakija (132 m p.p.m.; najgłębsza depresja w kraju) i Kauyndy (57 m p.p.m), od wschodu – Karynżaryk (70 m p.p.m.). Wyżyna Mangystau (Mangyszłacka) zajmuje większą część półwyspu. Mangystau zbudowany jest z wapieni, piaskowców i łupków gliniastych. Występuje roślinność półpustynna, ale zdarzają się także pustynie piaszczyste, np. Bostankum. Na półwyspie eksploatuje się bogate złoża uranu, ropy naftowej i gazu ziemnego. Największe miasto półwyspu to Aktau.

Satpura (hindi: सतपुड़ा, trl.: Satpuṛā; ang.: Satpura Range, Satpura Mountains) – niskie góry w zachodnich Indiach, w stanach Maharasztra i Madhya Pradesh, część wyżyny Dekan. Rozciągają się na długości ok. 800–900 km między dolinami rzek Tapti i Narmada. Najwyższy szczyt osiąga wysokość 1350 m n.p.m. Góry zbudowane głównie z łupków krystalicznych, granitów i kwarcytów. Występują pokrywy lawowe. Stoki północne opadają dość łagodnie, natomiast południowe są strome. Zbocza poprzecinane dolinami rzecznymi. Miejscami porośnięte lasami (teczyna, sal, bambus).

Dalou Shan (chin. upr.: 大娄山; chin. trad.: 大婁山; pinyin: Dàlóu Shān) - góry w południowych Chinach, na Wyżynie Junnan-Kuejczou, na granicy prowincji Kuejczou i Syczuan. Rozciągają się na długości ok. 300 km, najwyższy szczyt - Jinfo Shan - ma wysokość 2251 m n.p.m. Góry zbudowane są z wapieni, znajdują się tam źródła rzeki Wu Jiang.

Ülby (kaz.: Үлбі жотасы, Ülby żotasy; ros.: Ульбинский хребет, Ulbinskij chriebiet) – pasmo górskie w zachodniej części Ałtaju, w północno-wschodnim Kazachstanie. Rozciąga się na długości ok. 100 km, najwyższy szczyt osiąga 2371 m n.p.m. Zbudowane z piaskowców, wapieni, łupków i granitów. Dominują płaskie szczyty; zbocza mocno rozczłonkowane. Niższe partie porośnięte roślinnością stepową; wyżej roślinność mieszana. Na północnym wschodzie występują lasy iglaste.

Wyżyna Kokczetawska (także Góry Kokczetawskie; kaz.: Көкшетау қыраты; Kökszetau kyraty) – wyżyna w północnym Kazachstanie, część Pogórza Kazachskiego. Najwyższy szczyt na wyżynie, Köksze tauy, osiąga wysokość 947 m n.p.m. Wyżyna zbudowana jest głównie z granitów. Występuje wiele charakterystycznych form powstałych w wyniku wietrzenia. Zbocza porośnięte lasami sosnowymi. Występują liczne jeziora, m.in. jezioro Burabaj w kurorcie Burabaj.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja