Wydzielenie leśne - w
leśnictwie, fragment
lasu jednolity pod względem ważnych
gospodarczo cech (np. wiek, skład gatunkowy
drzewostanu), wymagający jednakowego traktowania gospodarczego. Elementarna jednostka opisu lasu i planowania
gospodarki leśnej w
urządzaniu lasu. Synonimy:
pododdział leśny, żargonowo także
drzewostan.
Rębnia – system użytkowania i odnawiania lasu. Określa zespół zasad i czynności z zakresu
użytkowania lasu, mających na celu stworzenie najkorzystniejszych warunków dla
odnowienia lasu o właściwym, z punktu widzenia
gospodarki leśnej, składzie gatunkowym
drzew i uzyskania pożądanej budowy
drzewostanu.
Projektowanie hodowlane jest przykładem planowania w
leśnictwie na dłuższy okres. Istotą projektowania hodowlanego jest określenie
składu gatunkowego drzewostanów oraz ustalenie najlepszych sposobów
zagospodarowania lasu.
Wskazania (wskazówki) gospodarcze stanowią element
opisu taksacyjnego. Obejmują projektowane na najbliższe dziesięciolecie zadania z zakresu
użytkowania lasu,
ochrony lasu,
hodowli lasu,
melioracji, zagospodarowania gruntów nieleśnych oraz budowy i remontów urządzeń związanych z
gospodarką leśną. Wskazania gospodarcze wyznaczane są dla każdego
wydzielenia lasu. Wskazania gopodarcze wyróżniają miąższość przewidzianą do pozyskania w użytkowaniu rębnym i przedrębnym oraz
skład gatunkowy odnowień i
zalesień.
Płazowina – powierzchnia leśna z rzadkimi drzewami, pozostałymi po
drzewostanie, który z różnych powodów uległ nadmiernemu przerzedzeniu. Zgodnie z Instrukcją
Urządzania Lasu jest to drzewostan II
klasy wieku o
zadrzewieniu do 0,3 włącznie, albo drzewostan III i wyższych klas wieku o zadrzewieniu do 0,2 włącznie. Płazowina jest zjawiskiem niepożądanym w
gospodarce leśnej.
Naturalne odnowienie lasu -
odnowienie lasu powstające w miejscu dotychczasowego, usuniętego
lasu, wykorzystujące głównie siły natury. W lasach o charakterze pierwotnym odnowienie naturalne przebiega żywiołowo, a nowe pokolenie wzrasta pod osłoną
drzewostanu macierzystego lub na otwartej przestrzeni, powstałej na skutek wiatrów (
wiatrołomy) i innych naturalnych czynników niszczących. W lasach gospodarczych, również może dojść do
samosiewu jednak człowiek może wcześniej (przed wysiewem) zastosować odpowiednie zabiegi techniczne, np. przygotować glebę.
Pielęgnowanie lasu - całość czynności gospodarczych związanych z pielęgnowaniem
siedliska i
drzewostanu (od
uprawy do
drzewostanu dojrzałego) mających na celu utrzymanie lub poprawę sprawności siedliska oraz stabilności mechanicznej drzewostanu.
Entomologia leśna – dział
entomologii oraz dział ochrony
lasu (
nauki leśne), zajmuje się poznawaniem
owadów żyjących w
ekosystemie lasu, w szczególności poznaniem morfologii i biologii gatunków ważnych w gospodarce leśnej:
szkodników liści,
nasion,
owoców,
szyszek,
łyka i
drewna,
korzeni oraz martwego drewna użytkowego. W badaniach entomologii leśnej uwzględnia się także biologiczne metody ochrony lasu z wykorzystaniem naturalnych wrogów owadów szkodliwych –
entomofagów. Głównym zadaniem entomologii leśnej jest ochrona
drzewostanów przed szkodliwym oddziaływaniem owadów, zachowanie zdrowotności drzewostanu i zachowanie funkcji produkcyjnych oraz ochronnych. W ostatnim czasie silniej podkreśla się także ekologiczne funkcje lasu i znaczenie owadów w prawidłowym funkcjonowaniu ekosystemów leśnych.
Obręb leśny - część nadrzędnej
jednostki administracyjnej nadleśnictwa obejmująca
drzewostany o różnym
wieku, rosnące w podobnych warunkach
siedliskowych i posiadająca własny
plan zagospodarowania lasu.
Typologia leśna – część nauki o
hodowli lasu polegająca na porównaniu różnych co do
składu gatunkowego i warunków
siedliskowych obszarów leśnych w ramach
typów lasów.
Gospodarka leśna - gałąź
gospodarki narodowej obejmująca
użytkowanie lasu (głównie
produkcję drewna) oraz działania związane z utrzymaniem trwałości drzewostanów w warunkach ich eksploatacji:
hodowlę,
ochronę, utrzymanie i powiększanie zasobów leśnych, a także gospodarowanie zwierzyną leśną. Dodatkowymi elementami gospodarki leśnej są: pozyskiwanie płodów
runa leśnego,
choinek,
roślin leczniczych oraz realizacja pozaprodukcyjnych funkcji
lasu, związanych z ochroną powietrza, wód i gleby.
Zrąb - ostatni etap w życiu
drzewostanu, usuwa się wówczas (jednorazowo lub etapami) wszystkie
drzewa na powierzchni. Zręby są wynikiem prowadzenia
gospodarki leśnej. Zręby zaplanowane w
planie urządzenia lasu wykonywane na różnych etapach
rębni. Zręby nieplanowane wykonywane są na powierzchniach silnie zniszczonych przez różnego rodzaju
klęski żywiołowe,
choroby czy
gradacje szkodliwych owadów.
Taksacja leśna - czynności terenowe obejmujące wydzielenie, pomiar oraz
inwentaryzacje drzewostanów. Podczas taksacji określa się strukturę, budowę, wiek, skład gatunkowy, zasobność oraz przyrost drzewostanu.
Urządzanie lasu –
nauka zajmująca się organizacją przebiegu produkcji w
gospodarstwie leśnym oraz opracowaniem takich jej form, które zapewniają stały wzrost produktywności i użyteczności społecznej
lasów. Urządzanie lasu opiera się na przyrodniczych i ekonomicznych właściwościach produkcji leśnej- łącząc osiągnięcia i wiedzę
hodowli lasu,
ochrony i
użytkowania lasu,
geodezji leśnej i
łowiectwa, służy doskonaleniu techniki organizowania produkcji w okresach zazwyczaj dziesięcioletnich i ujmuje ją syntetycznie dla każdego
nadleśnictwa raz na dziesięć lat w projekcie wszystkich czynności gospodarczych, zwanych
planem urządzenia lasu (PUL).
Trzebieże należą do całego kompleksu czynności
hodowlanych związanych z
pielęgnowaniem lasu. Istotą trzebieży jest sukcesywne usuwanie z
drzewostanu nadmiaru
drzew głównie z powodu ich stopniowo wzrastających potrzeb życiowych. W ten sposób poprawia się warunki wzrostu i rozwoju pozostałym drzewom. Jednocześnie, wskutek regulowania stopnia zagęszczenia drzew w drzewostanie, zmieniają się warunki
środowiska glebowego i
atmosferycznego.
Ochrona lasu
1 jest dziedziną nauki wykorzystującą praktyczną wiedzę leśną o sposobach, środkach i czynnościach mających na celu zapewnienie
lasom bezpieczeństwa i stworzenia warunków do prawidłowego wzrostu i rozwoju. Zadaniem ochrony lasu, poza dokładnym poznaniem czynników chorobotwórczych, jest badanie przyczyn powstawania
chorób lasu, opracowywanie sposobów likwidacji potencjalnych źródeł chorób lasu, prowadzenie profilaktyki i terapii leśnej.
Gospodarczy typ drzewostanu (GTD) określa
hodowlany cel
gospodarowania, docelowo dla
wieku dojrzałości rębnej, w formie pożądanej kolejności udziału głównych gatunków
drzew zapisywanych wzrastająco; np. zapis GTD: So-Db, oznacza, że w wieku dojrzałości rębnej danego
drzewostanu, gatunkiem panującym powinien być
dąb, a współpanującym
sosna.
Pas przeciwpożarowy - odpowiednio przygotowany i zagospodarowany fragment
lasu, który zapobiega rozprzestrzenianiu się
ognia jak również ułatwia akcję gaśniczą na wypadek
pożaru lasu.
Dendrometria (
gr. déndron - drzewo; metréō - mierzę) –
nauka zajmująca się metodami pomiaru
lasu. Przede wszystkim określa się:
miąższość, przyrost miąższości, wiek
drzewostanu.
Zwarcie drzewostanu oznacza rodzaj i stopień wypełnienia przestrzeni przez
korony drzew w
drzewostanie, pełni istotną rolę w powstawaniu i życiu
lasu, wywiera wpływ na kształtowanie się
drzew, i ich środowiska.