XII wiek p.n.e.

Filistyni (hebr. פלשתים Pelisztim - "obcy, wędrowcy", eg. Peleset) - lud zamieszkujący w starożytności tereny południowego wybrzeża Kanaanu położone na zachód od Judei. Pochodzenie etniczne Filistynów nie zostało definitywnie ustalone. Niektórzy uczeni na podstawie niewielkiej liczby zachowanych słów[potrzebne źródło] sugerują ich indoeuropejskie pochodzenie[1]. Możliwe, że wywodzili się z rejonu Morza Egejskiego, na co wskazywałby styl najstarszej filistyńskiej ceramiki. Istnieją również opinie o pochodzeniu z Kapadocji lub Ilirii. Zaliczali się oni do tzw. Ludów Morza, które na przełomie XIII i XII w. p.n.e. uderzyły na Egipt i po klęsce zadanej im przez Ramzesa III część z nich osiedliła się na terenie Kanaanu, będąc znanymi od tej pory właśnie pod nazwą Filistynów. Filistyni wzmiankowani są w źródłach egipskich i asyryjskich, a przez Biblię opisywani są jako jeden z głównych przeciwników starożytnych Izraelitów. W III wieku p.n.e. zatracili swą odrębność etniczną w związku z hellenizacją.

Starożytna Grecja – cywilizacja, która w starożytności rozwijała się w południowej części Półwyspu Bałkańskiego, na wyspach okolicznych mórz (Egejskiego, Jońskiego), wybrzeżach Azji Mniejszej, a później także w innych rejonach Morza Śródziemnego. W epoce brązu powstały na tym obszarze wysoko rozwinięte kultury: minojska na wyspie Krecie, a w Grecji właściwej mykeńska, która później zdominowała Kretę. Wraz z końcem epoki brązu nastąpił gwałtowny upadek cywilizacji mykeńskiej i nastały tzw. wieki ciemne, z których wyłoniła się (ok. VIII w. p.n.e.) kultura Grecji archaicznej z ludnością żyjącą w miastach-państwach zwanych polis. Za okres szczytowego rozwoju cywilizacji greckiej uznaje się okres klasyczny (V-IV w. p.n.e.), kiedy to Grecy odepchnęli zagrożenie perskie, a najpotężniejsze polis (Ateny, Sparta, Teby) toczyły wojny o hegemonię. W drugiej połowie IV w. p.n.e. dominację nad Grekami uzyskało zhellenizowane państwo macedońskie, a jego władca - Aleksander Wielki - podbijając imperium perskie rozprzestrzenił kulturę grecką na ogromne obszary Azji i zapoczątkował okres hellenistyczny. W wiekach II i I p.n.e. państwa greckie dostały się pod panowanie imperium rzymskiego.

Figowiec sykomora, sykomora, figa morwowa, figa ośla, karwia (Ficus sycomorus L.) – gatunek drzewa z rodziny morwowatych (Moraceae). Występuje w w Egipcie, Palestynie i Syrii oraz Afryce subsaharyjskiej i wschodniej. Uprawiany jest w basenie Morza Śródziemnego (Kreta, Cypr).

Figowiec sykomora, sykomora, figa morwowa, figa ośla, karwia (Ficus sycomorus L.) – gatunek drzewa z rodziny morwowatych (Moraceae). Występuje w Egipcie, Palestynie i Syrii oraz Afryce subsaharyjskiej i wschodniej. Uprawiany jest w basenie Morza Śródziemnego (Kreta, Cypr).

Figowiec sykomora, sykomora, figa morwowa, figa ośla, karwia (Ficus sycomorus L.) – gatunek drzewa z rodziny morwowatych (Moraceae). Występuje w w Egipcie, Palestynie i Syrii oraz Afryce subsaharyjskiej i wschodniej. Uprawiany jest w basenie Morza Śródziemnego (Kreta, Cypr).

Siptah - Ramzes Siptah - Merenptah Siptah - faraon, władca starożytnego Egiptu z XIX dynastii, z okresu Nowego Państwa. Syn Seti II i jego syryjskiej małżonki Sutiraja (Tiaa ???). Wstąpił na tron po śmierci swego ojca prawdopodobnie w wieku 14 lat. Prawdopodobnie panował w latach 1194-1192 p.n.e. lub 1194-1188 p.n.e. lub 1196-1190 p.n.e.

Epoka mykeńska - nazwa nadana przez historyków okresowi w dziejach Grecji od XVI do XII w. p.n.e., w którym Achajowie stworzyli, głównie na Peloponezie, wysoko rozwiniętą kulturę; nazwa ta pochodzi od Myken, gdzie odkryto największe ruiny achajskich budowli. Stanowiła ona najprawdopodobniej czas przewagi morskiej Greków. Dominację Achajów przerwały wędrówki ludów we wschodnim obszarze Morza śródziemnego, w których trakcie uległa zniszczeniu kultura mykeńska, a Peloponez został opanowany przez inne, przybyłe z północy, plemię greckie – Dorów. Od tego momentu aż do VIII w. p.n.e. w Grecji zapanowały tzw. wieki ciemne, a przodownictwo na śródziemnomorskich szlakach przeszło w ręce semickich Fenicjan.

Ptolemeusze (albo Lagidzi) - dynastia pochodzenia macedońskiego panująca w starożytnym Egipcie w latach 304- 30 p.n.e., w południowej Syrii, Libanie i Palestynie w latach 301 - 200 p.n.e., na Cyprze do 58 p.n.e. i w latach 48 - 30 p.n.e. oraz w Cyrenajce do 96 p.n.e.. Przejściowo do państwa Ptolemeuszy należały także południowe i południowo-zachodnie wybrzeża Azji Mniejszej i wyspy Morza Egejskiego. Nazwa dynastii pochodzi od imienia założyciela i kolejnych królów dynastii, zaś nazwa alternatywna, Lagidzi, od ojca Ptolomeusza I - Lagosa.


Ramzes VII - faraon, władca starożytnego Egiptu z XX dynastii, z okresu Nowego Państwa. Prawdopodobnie panował w latach 1134-1126 p.n.e. lub 1136-1128 p.n.e. Był prawdopodobnie synem Ramzesa VI.

Sennedjem - rzemieślnik, który żył w Deir el-Medina na zachodnim brzegu Nilu, naprzeciw Tebów w starożytnym Egipcie za czasów rządów faraonów Seti I oraz Ramzesa II. Grób jego, jego żony, oraz ponad 20 (najprawdopodobniej) członków jego rodziny, odkryty został 31 stycznia 1886 (grób TT1 w Tebach Zachodnich).

Ramzes V Amonherchopszef I - faraon, władca starożytnego Egiptu z XX dynastii, z okresu Nowego Państwa. Prawdopodobnie panował w latach 1145-1142 p.n.e. Po śmierci swego poprzednika wstąpił na tron w wieku około kilkunastu lat. Był prawdopodobnie synem Ramzesa IV lub też, według innych ocen, był synem Ramzesa III i królowej Isis (Iset). Poślubił co najmniej dwie kobiety: Tauerettel i Henutuati.

Ramzes II, zwany Wielkim (w źródłach greckich także jako Ozymandias) – faraon, władca starożytnego Egiptu, z XIX dynastii, z okresu Nowego Państwa.

Kultura mykeńska (1600-1100 p.n.e. lub 1400-1200 p.n.e.) – najstarsza kultura Grecji kontynentalnej na półwyspie Peloponeskim.
Nazwa pochodzi od ważnego ośrodka cywilizacji Achajów – miasta Mykeny, znajdującego się w centrum Kotliny Argolidzkiej.
Kultura ta poznana dokładniej dopiero pod koniec XIX wieku dzięki pracom wykopaliskowym prowadzonym przez archeologa Heinricha Schliemanna z 1874 roku, a później przez jego następców.

Ramzes III – faraon, władca starożytnego Egiptu z XX dynastii, z okresu Nowego Państwa. Syn Setnachta i królowej TiymerenIset (Teje ukochana przez Izydę). Panował prawdopodobnie w latach 1183–1152 p.n.e. (lub 1187/1186–1156/1155 p.n.e.). Wstąpił na tron w dniu III Szemu 26 dniu. Według papirusu Harris I, panował 31 lat i 41 dni. Ramzes III od początku swego panowania naśladował swego wielkiego imiennika, Ramzesa II. Przejawiało się to w tytulaturze jaką przyjął, w nadawaniu swym synom imion synów Ramzesa II, dążeniu do dorównania Ramzesowi II w przedsięwzięciach budowlanych oraz akcjach militarnych.

Bitwa morska w delcie Nilu miała miejsce około roku 1178 p.n.e. w trakcie najazdu ludów morza. Władca Egiptu Ramzes III, wsławiony zwycięskimi wojnami z Libijczykami postanowił rozprawić się z napastnikami na wybranym przez siebie i odpowiednio przygotowanym polu walki.

Wieki ciemne (okres ciemny) − okres w historii starożytnej Grecji, trwający od XII (upadek kultury mykeńskiej) do połowy VIII wieku p.n.e. Okres ten został tak nazwany przez historyków ze względu na niewielki zasób źródeł archeologicznych z tych czasów, czego głównym powodem jest to, że Dorowie, którzy najechali i zniszczyli kulturę mykeńską, znajdowali się niskim szczeblu rozwoju kulturowego, oraz - w przeciwieństwie do Mykeńczyków - nie znali pisma. W dziejach Grecji to czas migracji ludności greckiej i zasiedlania południowych terenów Półwyspu Bałkańskiego, wysp go okalających i wybrzeży Azji Mniejszej. Ukształtowały się wtedy dialekty języka greckiego, a przez to krainy geograficzne.

Ramzes IV - faraon, władca starożytnego Egiptu z XX dynastii, z okresu Nowego Państwa. Syn Ramzesa III i królowej Isis (Iset). Panował prawdopodobnie w latach 1152-1145 p.n.e. Osiągnął sukcesję po śmierci swego ojca, a wyniku przedwczesnej śmierci starszego brata, Amonherchopszefa. Zasiadł na tronie w wieku powyżej czterdziestu lat. Swoje panowanie rozpoczął od wdrożenia lub kontynuowania procesu przeciwko zamachowcom na swego ojca. Małżonką jego była Tantipet, prawdopodobnie matka jego syna i następcy - Ramzesa V.


Ramzes I - faraon, władca starożytnego Egiptu, założyciel XIX dynastii. Panował prawdopodobnie w latach od 1306 do 1304 p.n.e. lub od 1292 do 1290 p.n.e.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja