XIX wiek p.n.e.

Piramida Senusereta II – piramida władcy starożytnego Egiptu Senuserete II, z okresu Średniego Państwa, z XII dynastii. Położona jest na skraju oazy Fajum, około 3 kilometry na północ od współczesnej arabskiej wioski El-Lahun.

Sumu-abum (1894-1881 p.n.e. - chronologia średnia) - przywódca jednego z plemion amoryckich, który w 1894 r. p.n.e. przejął władzę w Babilonie zakładając słynną I dynastię z Babilonu. Kontrolowany przez niego obszar był niewielki i obejmował, oprócz samego Babilonu, położone w najbliższej odległości miasta Borsippa, Dilbat i Kuta. Panowanie Sumu-abuma upłynęło na ustawicznych walkach o utrzymanie niepodległości z okolicznymi rywalami takimi jak miasta-państwa Kazallum, Kisz czy Sippar.

Renenutet - w mitologii egipskiej bogini-kobra przedstawiana jako kobieta z głową węża. Opiekunka władców Egiptu, często łączona z boginią Wadżet. Pani zbioru owoców i żniw. Renenutet kierowała ludzkim losem, dlatego była identyfikowana z Maat. Jej świątynia (z czasów Amenemhata III i IV, XVIII w. p.n.e.) znajdowała się w oazie Fajum.

Sumu-abum (1894-1881 p.n.e. - chronologia średnia) - przywódca jednego z plemion amoryckich, który w 1894 r. p.n.e. przejął władzę w Babilonie zakładając słynną I dynastię z Babilonu. Kontrolowany przez niego obszar był niewielki i obejmował, oprócz samego Babilonu, położone w najbliższej odległości miasta Borsippa, Dilbat i Kuta. Panowanie Sumu-abuma upłynęło na ustawicznych walkach o utrzymanie niepodległości z okolicznymi rywalami takimi jak miasta-państwa Kazallum, Kisz czy Sippar.

Tebtunis, (gr. i rzym. Thedosiopolis) - starożytne miasto, w środkowym Egipcie, koło obecnej miejscowości Tell Umm el-Baragat w muhafazie Fajum. Miasto założył Amenemhat III ok. 1 800 r. p.n.e.

Ilu-szuma (akad. Ilu-šūma) - jeden z wczesnych władców Asyrii, wymieniony w Asyryjskiej Liście Królów. Panował na początku XIX w. pne. Późniejsze kroniki czynią jego postać współczesną Sumu-abumowi (ok. 1894-1881 p.n.e.), założycielowi I dynastii z Babilonu. Z zachowanej do naszych czasów inskrypcji Ilu-szumy wiemy, iż dokonał on najazdu na południową Mezopotamię zajmując miasto Der i "oswobodzając" miasta Ur i Nippur.

Senuseret III - gr. Sesostris, Sezostris - władca starożytnego Egiptu z XII dynastii, z czasów Średniego Państwa. Prawdopodobnie panował kilka miesięcy wraz ze swym ojcem w 1872 p.n.e., samodzielnie w latach 1872-1853 p.n.e., a także wraz ze swym synem - Amenamhatem III - kilka miesięcy w 1853 roku p.n.e.

Ilu-szuma (akad. Ilu-šūma) - jeden z wczesnych władców Asyrii, wymieniony w Asyryjskiej Liście Królów. Panował na początku XIX w. pne. Późniejsze kroniki czynią jego postać współczesną Sumu-abumowi (ok. 1894-1881 p.n.e.), założycielowi I dynastii z Babilonu. Z zachowanej do naszych czasów inskrypcji Ilu-szumy wiemy, iż dokonał on najazdu na południową Mezopotamię zajmując miasto Der i "oswobodzając" miasta Ur i Nippur.

XVIII dynastia tebańska – dynastia władców starożytnego Egiptu panujących w Dolnym i Górnym Egipcie, w latach 1550-1292 p.n.e., rezydujących w Tebach.

Amenemhat I – faraon – władca starożytnego Egiptu. Założyciel XII dynastii, z okresu Średniego Państwa. Prawdopodobnie panował samodzielnie w latach 1976–1956 p.n.e., a potem wraz z synem, Senuseretem I do 1947 p.n.e.

Najazd Elamitów około 2000 roku p.n.e. położył kres rozwojowi sztuki sumeryjskiej. Imperium trzeciej dynastii z Ur - podobnie jak miasto Ur - legło w gruzach. Sumer i Akad podzieliły się na wiele miast-państw. Jednym z nich był Babilon. Władający nim od około 1792 r. p.n.e. amorycki król Hammurabi podbił inne miasta i stworzył imperium babilońskie.

Amenemhat II - faraon, władca starożytnego Egiptu z XII dynastii, z okresu Średniego Państwa. Prawdopodobnie panował: wraz z ojcem, Senuseretem I od roku 1914 p.n.e., samodzielnie w latach 1911-1882 p.n.e., a potem wraz z synem, Senuseretem II do 1879 roku p.n.e.

Fajum (także m.in.: Al-Fajum, Al-Fajjum, arab.: محافظة الفيوم) prowincja gubernatorska (muhafaza) w Egipcie, w północnej części. Stolicą administracyjną jest miasto Fajum. Populacja liczy 2 478 230 mieszkańców na powierzchni 1 827 km.

XII dynastia - dynastia władców starożytnego Egiptu, rezydujących, początkowo w Tebach, następnie w Iczi-taui. Dynastia panowała w latach 1976-1794 p.n.e.

Termin ten pojawił się w XVI wieku p.n.e., gdy Egipt wkroczył w okres silnej ekspansji terytorialnej pod rządami XVIII dynastii. Po zjednoczeniu kraju przez Narmera egipski władca nosił tytuł nesut-biti – Ten-który-należy-do-pszczoły-i-trzciny, bowiem w tym okresie godłem Górnego Egiptu była pszczoła, a Dolnego – trzcina. Z biegiem czasu zaczęto używać tytułu Król Górnego i Dolnego Egiptu oraz Król Południa i Król Północy.

XXIII dynastia - dynastia władców starożytnego Egiptu, rezydujących w Tebach, Herakleopolis, Hermopolis, Leontopolis i Tanis. Dynastia panowała w latach 830-715 p.n.e.


XXII dynastia - dynastia władców starożytnego Egiptu, wywodzących się od wodzów plemion libijskich Maszuasz. Władcy rezydujący w Tanis, Bubastis oraz Tebach. Dynastia panowała w latach 946-722 p.n.e.

Chopesz – staroegipski miecz, o specyficznej głowni - przy rękojeści prostej, a następnie sierpowato krzywej, u młodszych egzemplarzy część prosta prawie zupełnie zanika. Chopesz był używany w okresie Nowego Państwa (1567-1085 r. p.n.e. XVIII-XX dynastia) jako jedna z oznak godności królewskiej.

Hatszepsut – faraon, władczyni starożytnego Egiptu z XVIII dynastii, z okresu Nowego Państwa. Panowała prawdopodobnie w latach 1503 p.n.e. do 1482 p.n.e., lub 1479 p.n.e. do 1458 p.n.e., lub 1472 p.n.e. do 1450 p.n.e.

XXI dynastia - przejęcie władzy w Tebach przez arcykapłanów Amona, spowodowało podział Egiptu na dwie strefy. Górny Egipt z ośrodkiem władzy w Tebach oraz Dolny Egipt ze stolicą w Tanis.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja