XI wiek p.n.e.

Dynastia Shang lub Yin – pierwsza historycznie potwierdzona dynastia panująca w Chinach, która panowała na północnym wschodzie Chin właściwych w dolinie Rzeki Żółtej od 1600 p.n.e. do 1046 p.n.e.. Była następczynią na wpół legendarnej dynastii Xia i poprzedzała dynastię Zhou.

Król Wu z Dynastii Zhou (Wuwang, 周武王) – pierwszy władca chińskiej dynastii Zhou. Różne źródła podają, że zmarł w wieku 93, 54 lub 43 lat. Jego bratem był książę Zhou, a ojcem protoplasta dynastii - Wen. Po wstąpieniu na tron zrealizował ostatnią wolę swojego ojca, pokonał dynastię Shang. Król otaczał się mądrymi urzędnikami, a władza dynastii stawała się coraz silniejsza. W 1048 roku p.n.e. zaprosił na spotkanie okolicznych książąt. Na spotkanie przybyło ponad 800 z nich. W roku 1046 p.n.e., widząc kryzys panującej dynastii, przypuścił wraz z innymi książętami atak rozgramiając armię Shang. Na wieść o tym ostatni władca z dynastii Shang Di Xin, podpalił swój pałac, i zginął w płomieniach. Po tym zwycięstwie nowy król ustanowił wiele księstw, w których władali jego generałowie i bracia. Zmarł w 1043 roku p.n.e. Jego następcą został jego syn, Chengwang.

Lei – wykonane z brązu rytualne naczynie do wina, używane w starożytnych Chinach (epoki Shang i Zhou). Miało postać wazy ze zwężającym się wlewem, dwoma bocznymi uchwytami i pokrywką.

Król Wu z Dynastii Zhou (Wuwang, 周武王) – pierwszy władca chińskiej dynastii Zhou. Różne źródła podają, że zmarł w wieku 93, 54 lub 43 lat. Jego bratem był książę Zhou, a ojcem protoplasta dynastii - Wen. Po wstąpieniu na tron zrealizował ostatnią wolę swojego ojca, pokonał dynastię Shang. Król otaczał się mądrymi urzędnikami, a władza dynastii stawała się coraz silniejsza. W 1048 roku p.n.e. zaprosił na spotkanie okolicznych książąt. Na spotkanie przybyło ponad 800 z nich. W roku 1046 p.n.e., widząc kryzys panującej dynastii, przypuścił wraz z innymi książętami atak rozgramiając armię Shang. Na wieść o tym ostatni władca z dynastii Shang Di Xin, podpalił swój pałac, i zginął w płomieniach. Po tym zwycięstwie nowy król ustanowił wiele księstw, w których władali jego generałowie i bracia. Zmarł w 1043 roku p.n.e. Jego następcą został jego syn, Chengwang.

Dynastia Zhou lub Czou (chiń.: 周; pinyin: zhōu; pol.: czou) – dynastia rządząca Chinami w latach od ok. 1045 do 256 r. p.n.e., po okresie Shang, a przed powstaniem cesarstwa Qin. Była to najdłużej panująca dynastia w historii Chin, aczkolwiek realną władzę sprawowała tylko w pierwszym okresie tzw. Zachodniej Dynastii Zhou, tj. do 770 r. p.n.e.. W drugim okresie, tzw. Wschodniej dynastii Zhou, jej rządy cechowała rosnąca rola feudałów, którzy w Okresie Wiosen i Jesieni doprowadzili do rozbicia dzielnicowego na ponad 100 małych państewek. W końcowych latach panowania Zhou nasiliły się tendencje unifikacyjne, które doprowadziły do zjednoczenia Chin na drodze podboju przez państwo Qin.

Jue – naczynie do wina w kształcie w formie pucharu na trzech nóżkach, używane w starożytnych Chinach (epoki Shang i Zhou). Posiadało szeroki wlew z dwoma dzióbkami i dwa różki, służące do podwieszania naczynia.

Ding (wym. ting) – naczynie rytualne w formie trójnogu z dwoma uchwytami, używane w Chinach w epokach Shang i Zhou do ceremonii związanych m.in. z kultem przodków. Wywodzi się bezpośrednio z dawnych naczyń służących do gotowania i przechowywania żywności. Początkowo były to naczynia ceramiczne, w późniejszym okresie wyrabiano je z brązu.

Hu – naczynie do przechowywania wina lub wody, wykonane z brązu, używane w starożytnych Chinach (epoki Shang i Zhou). Usadowione na niewielkiej nóżce pękate naczynie zwężające się ku górze miało kształt przypominający owoc gruszki.

Dynastia Shang lub Yin – pierwsza historycznie potwierdzona dynastia panująca w Chinach, która panowała na północnym wschodzie Chin właściwych w dolinie Rzeki Żółtej od 1766 p.n.e. do 1122 lub 1027 p.n.e.. Była następczynią na wpół legendarnej dynastii Xia i poprzedzała dynastię Zhou. Z czasów dynastii Shang pochodzą odkrywane od końca XIX w. inskrypcje na rytualnych naczyniach z brązu oraz wróżebne inskrypcje na zwierzęcych kościach lub skorupach żółwich. Zaczęto także stosować kalendarz księżycowy - 12 miesięcy po 29 lub 31 dni, co 12 lat rok przestępny z 13 miesiącami. Dni i lata naznaczano za pomocą systemu 12 "ziemskich gałęzi" i 10 "niebiańskich pni".

Yan – w starożytnych Chinach wykonane z brązu naczynie służące do gotowania, jak również do przechowywania zboża. Stosowane były od czasów kultury Longshan, szczególną popularnością cieszyły się jako sprzęty rytualne za panowania dynastii Shang i Zhou. W późniejszym okresie zaprzestano ich używania.

Dynastia Shang lub Yin – pierwsza historycznie potwierdzona dynastia panująca w Chinach, która panowała na północnym wschodzie Chin właściwych w dolinie Rzeki Żółtej od 1766 p.n.e. do 1122 lub 1027 p.n.e.. Była następczynią na wpół legendarnej dynastii Xia i poprzedzała dynastię Zhou. Z czasów dynastii Shang pochodzą odkrywane od końca XIX w. inskrypcje na rytualnych naczyniach z brązu oraz wróżebne inskrypcje na zwierzęcych kościach lub skorupach żółwich. Zaczęto także stosować kalendarz księżycowy - 12 miesięcy po 29 lub 31 dni, co 12 lat rok przestępny z 13 miesiącami. Dni i lata naznaczano za pomocą systemu 12 "ziemskich gałęzi" i 10 "niebiańskich pni".

He – naczynie rytualne używane w starożytnych Chinach do podawania wina i podgrzewania płynów, jak również do wylewania alkoholu na ziemię podczas obrzędów ku czci przodków. Pierwsze he pojawiły się jako naczynia ceramiczne w okresie chińskiego neolitu (ok. 5000-2000 p.n.e.), na szeroką skalę używano ich podczas panowania dynastii Shang i Zhou; wyrabiane były wówczas z brązu.

Li – w starożytnych Chinach wykonane z brązu naczynie służące do gotowania. Używane było od okresu neolitycznego (ok. 3000–2000) poprzez czasy dynastii Shang i Zhou aż do Okresu Walczących Królestw (475-221 p.n.e.), kiedy to straciło na popularności.

Król Nan z dynastii Zhou (chiński: 周赧王; pinyin: zhaō năn wáng) – trzydziesty siódmy władca tej dynastii i dwudziesty szósty ze wschodniej linii dynastii Zhou. Rządził w latach 314-256 p.n.e. Jego śmierć wyznaczyła koniec panowania dynastii Zhou w Chinach.

Napisy na brązach - druga po inskrypcjach wróżebnych najstarsza forma pisma chińskiego. Najwcześniejsze naczynia z napisami pochodzą z epoki Shang, z XIII w. p.n.e.; najdoskonalsze wytapiano za czasów dynastii Zhou (1022 - 256 p.n.e.). W porównaniu z dzisiejszym pismem, znaki na brązach mają bardziej nieregularne kształty i różnią się między sobą rozmiarem.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja