XVIII wiek p.n.e.

XVII dynastia tebańska – dynastia władców starożytnego Egiptu, rezydujących w Tebach, panujących w Górnym Egipcie, będąca kontynuacją XIII dynastii, tebańskiej, płacąca trybut władcom hyksoskim, panującym w Dolnym i Środkowym Egipcie. Panowała w latach 1650-1550 p.n.e.

XV dynastia - dynastia Wielkich Hyksosów - dynastia władców Dolnego i Środkowego Egiptu, pochodzących z rejonów północnej i środkowej Syrii, rezydujących w Memfis, a później w Awaris, rywalizująca z władcami Teb. Panowała w latach 1675-1560 p.n.e.

XXX dynastia - dynastia władców starożytnego Egiptu, rezydujących w Sebennytos. Dynastia panowała w latach 380-342 p.n.e. Była to ostatnia dynastia władców pochodzenia rdzennie egipskiego.

Samsu-iluna (1749-1712 p.n.e. - chronologia średnia) - siódmy król Babilonii ze słynnej I dynastii z Babilonu, syn i następca Hammurabiego. Początek jego panowania nie był pomyślny, ponieważ Kasyci wtargnęli do kraju z pogranicza Elamu i zdobyli Uruk i Ur. W 1721 p.n.e. Samsu-iluna utracił panowanie nad południem Sumeru, gdzie na dwieście lat władzę przejęła tzw. dynastia z Kraju Nadmorskiego. Od panowania Samsu-iluny imperium stworzone przez Hammurabiego weszło w fazę schyłkową.

Jasmach-Adad (imię amoryckie, tłum. "bóg Adad mnie wysłuchał") – młodszy syn słynnego króla asyryjskiego Szamszi-Adada I, brat Iszme-Dagana I. Ok. 1800 r. p.n.e., po podbiciu królestwa Mari, ojciec uczynił go wicekrólem w Mari i ożenił z córką króla sąsiedniej Qatny. Wydaje się, iż Jasmach-Adad był słabym i nieefektywnym władcą - taki jego obraz wyłania się z odkrytych w Mari listów, które Szamszi-Adad I, Iszme-Dagan I i Jasmach-Adad wymieniali ze sobą. Po śmierci Szamszi-Adada I w 1782 r. p.n.e. Jasmach-Adad został wypędzony z Mari przez Zimri-Lima i jego dalszy los jest nieznany.

Rim-Sin I, Rimsin I (1822-1763 p.n.e. - chronologia średnia) - król Larsy, syn Kudur-Mabuka, brat i następca Warad-Sina. Rozszerzył królestwo Larsy na całą południową Babilonię, odbijając w pierwszej połowie swego panowania z rąk Babilończyków m.in. Isin i Uruk. Do klęski w 1763 r. p.n.e. główny przeciwnik Hammurabiego w walce o hegemonię w Babilonii.

XII dynastia - dynastia władców starożytnego Egiptu, rezydujących, początkowo w Tebach, następnie w Iczi-taui. Dynastia panowała w latach 1976-1794 p.n.e.

Sumu-epuh - amorycki król syryjskiego państwa Jamhad panujący ok. 1809-1780 p.n.e., współczesny rządzącym w Mari władcom Jachdun-Limowi i Jasmach-Adadowi, ojciec Jarim-Lima I. Zapoczątkował dynastię, która rządzić miała z miasta Halab (współczesne Aleppo) przez kolejne 200 lat. Toczył wojnę z asyryjskim królem Szamszi-Adadem I (1814-1782 p.n.e.), zdobywając jedną z jego twierdz. Stosunki pomiędzy obu królestwami pogorszyły się jeszcze bardziej po przejęciu przez Szamszi-Adada I kontroli nad Mari.

Dynastia Shang lub Yin – pierwsza historycznie potwierdzona dynastia panująca w Chinach, która panowała na północnym wschodzie Chin właściwych w dolinie Rzeki Żółtej od 1600 p.n.e. do 1046 p.n.e.. Była następczynią na wpół legendarnej dynastii Xia i poprzedzała dynastię Zhou.

Aszur-danin-apli (IX w. p.n.e.)- starszy syn krola asyryjskiego Salmanassara III, brat Szamszi-Adada V. Został pominięty przez ojca w sukcesji do tronu asyryjskiego co stało się przyczyną zorganizowania przez niego buntu 27 miast, m.in. Aszur, Niniwy, Arbeli oraz Arraphy. Stary król powierzył spacyfikowanie rejonów objętych rebelią młodszemu synowi Szamszi-Adadowi V.Ośmioletnia wojna domowa (827-819 p.n.e.) jaka wybuchła spowodowana była nie tylko rozłamem w dynastii panującej, ale też zbyt samodzielną polityką wysokich namiestników w ważnych dla imperium prowincjach. W tym okresie szczególnie wpływowy był Dajjan-Aszur, który sam organizował wyprawy wojenne.

Ding (wym. ting) – naczynie rytualne w formie trójnogu z dwoma uchwytami, używane w Chinach w epokach Shang i Zhou do ceremonii związanych m.in. z kultem przodków. Wywodzi się bezpośrednio z dawnych naczyń służących do gotowania i przechowywania żywności. Początkowo były to naczynia ceramiczne, w późniejszym okresie wyrabiano je z brązu.

Iszbi-Erra (2017-1985 p.n.e. - chronologia średnia) - Akadyjczyk rodem z Mari, zbuntowany namiestnik Ibbi-Suena - ostatniego króla III dynastii z Ur, założyciel I dynastii z Isin. Po upadku III dynastii z Ur udało mu się utrzymać kontrolę nad miastem Isin i centrum religijnym Nippur, a także odbić z rąk Elamitów miasto Ur. Ogłosił się królem i przyjął tradycyjny dla władców III dynastii z Ur tytuł "króla Ur, króla Sumeru i Akadu". W krótkim czasie udało mu się podporządkować południową i środkową Mezopotamię, zwalczając lub układając się z lokalnymi przywódcami Amorytów. Utworzone przez niego państwo przez ponad pół wieku, aż do panowania Lipit-Isztara (1934-1924 r. p.n.e.), wyznaczało losy Sumero-Akadu.

Król Wu z Dynastii Zhou (Wuwang, 周武王) – pierwszy władca chińskiej dynastii Zhou. Różne źródła podają, że zmarł w wieku 93, 54 lub 43 lat. Jego bratem był książę Zhou, a ojcem protoplasta dynastii - Wen. Po wstąpieniu na tron zrealizował ostatnią wolę swojego ojca, pokonał dynastię Shang. Król otaczał się mądrymi urzędnikami, a władza dynastii stawała się coraz silniejsza. W 1048 roku p.n.e. zaprosił na spotkanie okolicznych książąt. Na spotkanie przybyło ponad 800 z nich. W roku 1046 p.n.e., widząc kryzys panującej dynastii, przypuścił wraz z innymi książętami atak rozgramiając armię Shang. Na wieść o tym ostatni władca z dynastii Shang Di Xin, podpalił swój pałac, i zginął w płomieniach. Po tym zwycięstwie nowy król ustanowił wiele księstw, w których władali jego generałowie i bracia. Zmarł w 1043 roku p.n.e. Jego następcą został jego syn, Chengwang.

XXIII dynastia - dynastia władców starożytnego Egiptu, rezydujących w Tebach, Herakleopolis, Hermopolis, Leontopolis i Tanis. Dynastia panowała w latach 830-715 p.n.e.

XIII dynastia – dynastia władców starożytnego Egiptu, rezydujących, początkowo w Iczi-taui i władających całym krajem, a następnie rezydujących w Tebach, rywalizujących z władcami Ksois z XIV dynastii i władcami Awaris, stanowiącymi dynastie hyksoskie; XV i XVI, konkurujące później z XVII dynastią tebańską, będącą kontynuacją tejże, XIII dynastii. Panowała w latach 1794-1648 p.n.e. (??). Listy królewskie wymieniają ponad 50 władców tej dynastii, a kolejność i lata ich panowania stanowią, nieprzerwanie, temat dyskusji.


XXII dynastia - dynastia władców starożytnego Egiptu, wywodzących się od wodzów plemion libijskich Maszuasz. Władcy rezydujący w Tanis, Bubastis oraz Tebach. Dynastia panowała w latach 946-722 p.n.e.

Iszbi-Erra (2017-1985 p.n.e. - chronologia średnia) - Akadyjczyk rodem z Mari, zbuntowany namiestnik Ibbi-Suena - ostatniego króla III dynastii z Ur, założyciel I dynastii z Isin. Po upadku III dynastii z Ur udało mu się utrzymać kontrolę nad miastem Isin i centrum religijnym Nippur, a także odbić z rąk Elamitów miasto Ur. Ogłosił się królem i przyjął tradycyjny dla władców III dynastii z Ur tytuł "króla Ur, króla Sumeru i Akadu". W krótkim czasie udało mu się podporządkować południową i środkową Mezopotamię, zwalczając lub układając się z lokalnymi przywódcami Amorytów. Utworzone przez niego państwo przez ponad pół wieku, aż do panowania Lipit-Isztara (1934-1924 r. p.n.e.), wyznaczało losy Sumero-Akadu.

Lei – wykonane z brązu rytualne naczynie do wina, używane w starożytnych Chinach (epoki Shang i Zhou). Miało postać wazy ze zwężającym się wlewem, dwoma bocznymi uchwytami i pokrywką.

Dynastia Shang lub Yin – pierwsza historycznie potwierdzona dynastia panująca w Chinach, która panowała na północnym wschodzie Chin właściwych w dolinie Rzeki Żółtej od 1600 p.n.e. do 1046 p.n.e.. Była następczynią na wpół legendarnej dynastii Xia i poprzedzała dynastię Zhou.

XVIII dynastia tebańska – dynastia władców starożytnego Egiptu panujących w Dolnym i Górnym Egipcie, w latach 1550-1292 p.n.e., rezydujących w Tebach.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja