XVI wiek p.n.e.

Samsu-ditana, także Samsuditana (1626-1595 p.n.e.) ostatni król I dynastii babilońskiej. W 1595 p.n.e. na Babilon najechał król hetycki Mursilis I, który splądrował i spalił stolicę Samsu-ditany, detronizując babilońskiego króla. Osłabiony Babilon stał się łatwym łupem dla Kasytów, grupy etnicznej z gór Zagros, którzy założyli swoją dynastię władców babilońskich.

XXV dynastia - dynastia władców starożytnego Egiptu, wywodzących się z Nubii, rezydujących najpierw w Napacie, potem w Tebach, Memfis i Tanis, władających Egiptem w latach 746-655 p.n.e.

XVII dynastia tebańska – dynastia władców starożytnego Egiptu, rezydujących w Tebach, panujących w Górnym Egipcie, będąca kontynuacją XIII dynastii, tebańskiej, płacąca trybut władcom hyksoskim, panującym w Dolnym i Środkowym Egipcie. Panowała w latach 1650-1550 p.n.e.

XV dynastia - dynastia Wielkich Hyksosów - dynastia władców Dolnego i Środkowego Egiptu, pochodzących z rejonów północnej i środkowej Syrii, rezydujących w Memfis, a później w Awaris, rywalizująca z władcami Teb. Panowała w latach 1675-1560 p.n.e.

Kultura mykeńska (1600-1100 p.n.e. lub 1400-1200 p.n.e.) – najstarsza kultura Grecji kontynentalnej na półwyspie Peloponeskim.
Nazwa pochodzi od ważnego ośrodka cywilizacji Achajów – miasta Mykeny, znajdującego się w centrum Kotliny Argolidzkiej.
Kultura ta poznana dokładniej dopiero pod koniec XIX wieku dzięki pracom wykopaliskowym prowadzonym przez archeologa Heinricha Schliemanna z 1874 roku, a później przez jego następców.

Tudhalija II (czasem określany też jako Tudhalija I) – król Hetytów z początków istnienia imperium hetyckiego, panujący w latach ok. 1430–1410 p.n.e. lub ok. 1420–1400 p.n.e. (według niektórych źródeł około 1460–1440 p.n.e.), ojciec Arnuwandy I. Zapoczątkował nową dynastię, za której panowania państwo hetyckie stało się – obok Egiptu i Mitanni – jedną z największych potęg starożytnego Bliskiego Wschodu. On sam przesunął granice państwa na wschód, zajmując Isuwę, bogatą w miedż prowincję we wschodniej Anatolii. Na zachodzie zawarł szereg sojuszy z władcami królestw Ahhijawa i Arzawa.

Kerma (z gr.; arab. Karma an-Nuzul) - starożytne miasto nubijskie znajdujące się w środkowym biegu Nilu, nieco powyżej III Katarakty w dzisiejszym Sudanie. W starożytności była to stolica i siedziba władców państwa Kerma, ważny punkt na szlaku handlowym z północny na południe, przez Egipcjan nazywany był "Murami Amenemhata". Miasto zniszczył faraon Totmes I, który podporządkował sobie Nubię i Kusz i rozszerzył Egipt aż do IV Katarakty.

XII dynastia - dynastia władców starożytnego Egiptu, rezydujących, początkowo w Tebach, następnie w Iczi-taui. Dynastia panowała w latach 1976-1794 p.n.e.

Epoka mykeńska - nazwa nadana przez historyków okresowi w dziejach Grecji od XVI do XII w. p.n.e., w którym Achajowie stworzyli, głównie na Peloponezie, wysoko rozwiniętą kulturę; nazwa ta pochodzi od Myken, gdzie odkryto największe ruiny achajskich budowli. Stanowiła ona najprawdopodobniej czas przewagi morskiej Greków. Dominację Achajów przerwały wędrówki ludów we wschodnim obszarze Morza śródziemnego, w których trakcie uległa zniszczeniu kultura mykeńska, a Peloponez został opanowany przez inne, przybyłe z północy, plemię greckie – Dorów. Od tego momentu aż do VIII w. p.n.e. w Grecji zapanowały tzw. wieki ciemne, a przodownictwo na śródziemnomorskich szlakach przeszło w ręce semickich Fenicjan.

Huryci – lud wywodzący się z Wyżyny Armeńskiej, później zasiedlający Mezopotamię. Założyli Mitanni, państwo w Azji Zachodniej (Bliski Wschód), zniszczone w XIV w. p.n.e. przez Hetytów, jak również byli dominującym elementem etnicznym w powstałych w XIII w. p.n.e. we wschodniej Anatolii państewkach urartyjskich. Utrzymywali dobre stosunki z faraonami Amenhotepem III i Amenhotepem IV Echnatonem. Ulegli potędze hetyckiego władcy Suppiluliumy I (ok. 1380-1346 p.n.e.), ostateczną klęskę ponieśli w XII w. p.n.e., kiedy podobnie jak ich niedawni pogromcy Hetyci zostali pokonani przez tzw. Ludy Morza.

XXIII dynastia - dynastia władców starożytnego Egiptu, rezydujących w Tebach, Herakleopolis, Hermopolis, Leontopolis i Tanis. Dynastia panowała w latach 830-715 p.n.e.


XXII dynastia - dynastia władców starożytnego Egiptu, wywodzących się od wodzów plemion libijskich Maszuasz. Władcy rezydujący w Tanis, Bubastis oraz Tebach. Dynastia panowała w latach 946-722 p.n.e.

Morze Mirtejskie (Myrtojskie, gr. Μυρτώο Πέλαγος Mirtoo Pélagos) - morze w południowo-zachodniej części Morza Egejskiego, między archipelagiem Cykladów a półwyspem Peloponez. Stanowi morze terytorialne Grecji.

Nubia - kraina historyczna znajdująca się w północno-wschodniej Afryce, w południowym Egipcie i północnym Sudanie. Zajmuje środkowy bieg Nilu pomiędzy Asuanem a Chartumem (między VI a I kataraktą). W starożytności zwana Kusz, zamieszkana była przez lud spokrewniony z Egipcjanami, który w połowie II tysiąclecia p.n.e. uległ wymieszaniu z napływającymi od południa plemionami.

Montuemhat (egip. Montu jest na czele) – czwarty prorok Amona, zarządca Teb i gubernator Górnego Egiptu, żyjący na przełomie panowania XXV i XXVI dynastii (VII w. p.n.e.). Jego rodzicami byli Nesiptah, również zarządca Teb oraz Asenchebt. Niektórzy sugerują, że jego rodzina posiadała nubijskie korzenie.

XXI dynastia - przejęcie władzy w Tebach przez arcykapłanów Amona, spowodowało podział Egiptu na dwie strefy. Górny Egipt z ośrodkiem władzy w Tebach oraz Dolny Egipt ze stolicą w Tanis.

XVIII dynastia tebańska – dynastia władców starożytnego Egiptu panujących w Dolnym i Górnym Egipcie, w latach 1550-1292 p.n.e., rezydujących w Tebach.

At-Tarif (arab. إلطارف) - miejscowość w Egipcie, na zachodnim brzegu Nilu w pobliżu Teb. W okolicy miejscowości znajdują się starożytne groby królów i książąt z Pierwszego i Drugiego Okresu Przejściowego oraz z czasów wczesnego Średniego Państwa.

Rechmire (Rechmira, Rachmire; egip. Ten, który wie/zna jak Re) – wezyr faraonów Totmesa III i Amenhotepa II z XVIII dynastii, zarządca Teb, arcykapłan w Heliopolis. Był bratankiem Usera, wezyra z czasów panowania królowej Hatszepsut. Jego grobowiec w Szeich Abd el-Gurna w Tebach Zachodnich, numerowany jako TT100 jest uznawany za arcydzieło egipskiej architektury. Szczególnie cenione są dobrze zachowane malowidła przedstawiające zajęcia wezyra oraz codzienne życie Egipcjan w epoce Nowego Państwa. Jedno z malowideł przedstawia scenę audiencji u wezyra Rechmire, przed którym położone jest 40 zwojów papirusowych. Scena ta jest identyfikowana jako rozprawa sądowa (zwoje miałyby być zbiorem spisanego prawa egipskiego) lub zdawanie rachunków przez nomarchów. W grobowcu znajduje się również pełny tekst tzw. Instrukcji Rechmire, dostarczający wielu bardzo szczegółowych informacji na temat funkcjonowania urzędu wezyra.

XI dynastia - dynastia władców starożytnego Egiptu, rezydujących w Tebach, władających najpierw Tebaidą, a po zjednoczeniu kraju przez Mentuhotepa II, Dolnym i Górnym Egiptem. Panowała w latach 2119-1976 p.n.e.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja