XV wiek p.n.e.

Totmes II (gr. Tutmosis) - faraon, władca starożytnego Egiptu z XVIII dynastii, z okresu Nowego Państwa. Syn Totmesa I i drugorzędnej jego żony Mutnefret.

Amenhotep III - faraon - władca starożytnego Egiptu z XVIII dynastii, z okresu Nowego Państwa. Według różnych źródeł, panował około: 1388-1351 p.n.e., 1413-1377 p.n.e., 1405-1367 p.n.e. lub 1386-1349 p.n.e. Syn Totmesa IV i Mutemui.

Ineni, egipski architekt i wysoki urzędnik państwowy w czasach XVIII dynastii, zaangażowany w ważne projekty budowlane za panowania faraonów Amenhotepa I, Totmesa I, Totmesa II i koregencji Hatszepsut i Totmesa III. Do najbardziej znanych projektów kierowanych przez Ineniego należą rozbudowa świątyni w Karnaku (gdzie zbudował m.in. alabastrową kaplicę dla świętej barki Amona) i budowa pierwszego grobowca w Dolinie Królów. W czasie panowanie królowej Hatszepsut stracił na znaczeniu kosztem Senenmuta, jakkolwiek w dalszym ciągu był angażowany przez rodzinę królewską. Znalazło to odzwierciedlenie w inskrypcjach na stelach z jego grobowca. Prawdopodobnie ze względu na poważanie dla niego imię Hatszepsut nie zostało usunięte z jego grobowca podczas panowania Totmesa III.

Buhen - starożytne miasto w Nubii, w pobliżu II Katarakty na Nilu, na terytorium dzisiejszego pn. Sudanu. Najstarsze zabytki pochodzą z okresu IV dynastii (XXVII-XXVI w. p.n.e.). Na początku XII dynastii powstała tam potężna twierdza obronna, strzegąca południowych granic Egiptu. Twierdzę o wymiarach 147 x 90 m otaczał mur z cegieł o wysokości 10-11 m i szerokości do 5 m (obecnie najpotężniejsza z zachowanych fortyfikacji starożytności). Wzdłuż muru wznosiły się baszty. Wewnątrz znajdowały się koszary, magazyny wojskowe oraz dzielnica mieszkalna. Po rozbudowie w czasach XVIII dynastii w twierdzy znalazły się także świątynie Hatszepsut i Totmesa III.

Ahmes - królowa egipska. Prawdopodobnie była córką Ahmose i królowej Ahmes-Nefertari, siostrą Amenhotepa I. Wielka Małożonka Królewska Totmesa I, ze związku z którym urodziła córki Neferubiti i Hatszepsut, późniejszą regentkę Totmesa III oraz władczynię - faraona Hatszepsut. Po śmierci księcia Amenemhata, następcy tronu i późniejszej, bezpotomnej śmierci Amenhotepa I, tron objął Totmes I, pochodzący prawdopodobnie z bocznej linii dynastii, pojmując za żonę właśnie Ahmes, czym zapewnił ciągłość dynastii oraz uprawomocnił swą władzę. O tym, że Ahmes była córką królowej Ahmes-Nefertari może świadczyć scena ze steli z Buhen, znajdującej się obecnie w Muzeum Egipskim w Berlinie, na której Ahmes-Nefertari przedstawiona jest w towarzystwie Totmesa I i właśnie Ahmes. Niewiątpliwie świadczy to o znaczącej roli jaką odegrała królowa-matka w przekazaniu władzy Totmesowi. Drugorzędną żoną Totmesa I została Mutnofret, matka Totmesa II, późniejszego faraona i męża Hatszepsut.

Hatszepsut – faraon, władczyni starożytnego Egiptu z XVIII dynastii, z okresu Nowego Państwa. Panowała prawdopodobnie w latach 1503 p.n.e. do 1482 p.n.e., lub 1479 p.n.e. do 1458 p.n.e., lub 1472 p.n.e. do 1450 p.n.e.

Neferure - egip. Piękność Re, egipska księżniczka, córka Totmesa II i Hatszepsut, urodzona około 1495 r. p.n.e. IX-X roku panowania Totmesa I. Według niektórych historyków, w okresie samodzielnego panowania swej matki, Hatszepsut, traktowana jako następca tronu i przygotowywana do objęcia sukcesji. Pierwszym jej pisatunem i nauczycielem wkrótce po narodzinach został Ahmes Pen-Nechbet. W późniejszym okresie, od około II roku panowania Totmesa II gdy miała około pięciu lat, jej piastunem, nauczycielem i Zarządcą Dóbr został Senenmut. Od VI roku panowania Totmesa III, jej nauczycielem został Senmen - Przełożony Pałacu Królewskiej Córki, Piastun i Wychowawca Boskiej Małżonki Neferure. W około X roku panowania Totmesa III odbył się ślub Neferure z Totmesem III. Miała ona wówczas około 15 lat.

Dolina Królów Biban al-Muluk (ar. Wadi el-Muluk, وادي الملوك) – część nekropoli tebańskiej, dolina położona na terenie Teb Zachodnich będąca miejscem spoczynku królów Egiptu w okresie od XVIII do XX dynastii. Pierwszym faraonem, który nakazał budowę swojego grobowca w dolinie, z dala od znanych nekropoli, był Totmes I , ostatnim - Ramzes XI.

Rechmire (Rechmira, Rachmire; egip. Ten, który wie/zna jak Re) – wezyr faraonów Totmesa III i Amenhotepa II z XVIII dynastii, zarządca Teb, arcykapłan w Heliopolis. Był bratankiem Usera, wezyra z czasów panowania królowej Hatszepsut. Jego grobowiec w Szeich Abd el-Gurna w Tebach Zachodnich, numerowany jako TT100 jest uznawany za arcydzieło egipskiej architektury. Szczególnie cenione są dobrze zachowane malowidła przedstawiające zajęcia wezyra oraz codzienne życie Egipcjan w epoce Nowego Państwa. Jedno z malowideł przedstawia scenę audiencji u wezyra Rechmire, przed którym położone jest 40 zwojów papirusowych. Scena ta jest identyfikowana jako rozprawa sądowa (zwoje miałyby być zbiorem spisanego prawa egipskiego) lub zdawanie rachunków przez nomarchów. W grobowcu znajduje się również pełny tekst tzw. Instrukcji Rechmire, dostarczający wielu bardzo szczegółowych informacji na temat funkcjonowania urzędu wezyra.

XXV dynastia - dynastia władców starożytnego Egiptu, wywodzących się z Nubii, rezydujących najpierw w Napacie, potem w Tebach, Memfis i Tanis, władających Egiptem w latach 746-655 p.n.e.

Necho II - faraon z XXVI dynastii saickiej - władca Egiptu w latach 610-595 p.n.e. Syn Psametycha I i królowej Mehitenusechet. Zdecydował się na udzielenie pomocy Aszuruballitowi II, ostatniemu królowi Asyrii, za cenę Syrii, Fenicji i Judy. Musiał stłumić powstanie w Gazie. W czasie marszu na północ do Syrii, którą pragnął zająć przed Nabopolassarem, został zaatakowany przez króla Judy Jozjasza. Pokonał go pod Megiddo w 609 p.n.e., a królestwo jego stało się lennem Egiptu. Necho II zajął Syrię i połączył się z wojskami Aszuruballita II pod Karkemisz. Babilończycy pod wodzą Nabuchodonozora II zaatakowali armię asyro-egipską w 605 p.n.e. Jak relacjonuje prorok Jeremiasz, Jr 46:12 BT, Usłyszały narody o twej hańbie, ziemia się napełniła twoim bolesnym wołaniem. Jeden wojownik potknął się o drugiego, obaj razem upadli. Necho II po klęsce szybko wycofał się do Egiptu, na który najechał Nabuchodonozor II, pustosząc Deltę Nilu.

Kerma (z gr.; arab. Karma an-Nuzul) - starożytne miasto nubijskie znajdujące się w środkowym biegu Nilu, nieco powyżej III Katarakty w dzisiejszym Sudanie. W starożytności była to stolica i siedziba władców państwa Kerma, ważny punkt na szlaku handlowym z północny na południe, przez Egipcjan nazywany był "Murami Amenemhata". Miasto zniszczył faraon Totmes I, który podporządkował sobie Nubię i Kusz i rozszerzył Egipt aż do IV Katarakty.

Tukulti-Ninurta I (akad. Tukulti-Ninurta, tłum. bóg Ninurta pomocą moją) – król Asyrii w latach 1243-1207 p.n.e. Podczas jego panowania państwo średnioasyryjskie znajdowało się apogeum swej świetności. Jako pierwszy władca Asyrii przekroczył Eufrat i złupił hetycką część Syrii wyprawiając się do samej Anatolii.

Strepet (Tetrax tetrax) – gatunek średniego ptaka z rodziny dropi (Otididae), zamieszkujący Półwysep Iberyjski, Maroko, Półwysep Apeniński, Korsykę, Sardynię oraz Ukrainę, południową Rosję po Kazachstan, Kirgistan, południowo-zachodnie Chiny i północny Iran. Wschodnia część populacji wędrowna, zimuje w basenie Morza Śródziemnego, Azji Mniejszej, na Kaukazie oraz w Azji Południowej. W Polsce do początków XX wieku sporadycznie gniazdował, obecnie zalatuje wyjątkowo.

XXX dynastia - dynastia władców starożytnego Egiptu, rezydujących w Sebennytos. Dynastia panowała w latach 380-342 p.n.e. Była to ostatnia dynastia władców pochodzenia rdzennie egipskiego.


Amenhotep I – faraon, władca starożytnego Egiptu XVIII dynastii, z okresu Nowego Państwa, trzeci syn Ahmose i królowej Ahmes-Nefertari, drugi władca XVIII dynastii.

XII dynastia - dynastia władców starożytnego Egiptu, rezydujących, początkowo w Tebach, następnie w Iczi-taui. Dynastia panowała w latach 1976-1794 p.n.e.

Ramzes II, zwany Wielkim (w źródłach greckich także jako Ozymandias) – faraon, władca starożytnego Egiptu, z XIX dynastii, z okresu Nowego Państwa.

Starożytna Syria zajmowała obszar między Morzem Śródziemnym, a rzeką Eufrat oraz między Azją Mniejszą (konkretnie górami Taurus) i Palestyną. Takie ramy terytorialnie przyjmuje się najczęściej w literaturze, z punktu widzenia geograficznego dla tego regionu. Nie są one tożsame z obecnymi granicami państwa syryjskiego.

Antef VII - faraon, władca starożytnego Egiptu z XVII dynastii tebańskiej, z czasów końca Drugiego Okresu Przejściowego. Panował prawdopodobnie przez niecały rok w 1568 roku p.n.e. Zmarł w niewyjaśnionych okolicznościach, być może zamordowany.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja