XXIX wiek p.n.e.

Krąg kulturowy ceramiki sznurowej – krąg kulturowy obejmujący następujące kultury neolitu i wczesnej epoki brązu: tzw. ogólnoeuropejski horyzont ceramiki sznurowej, kulturę grobów jednostkowych, toporów bojowych, ceramiki sznurowej, kulturę złocką, kulturę rzucewską, środkowodnieprzańską, kulturę fatjanowską, Chłopice-Veselé, mierzanowicką, strzyżowską. Zasięg od Półwyspu Skandynawskiego na północy do Dunaju na południu i od Renu na zachodzie do Dniepru na wschodzie. Datowany na XXV-XVII wiek p.n.e.; koczownictwo (udomowienie konia?), myślistwo, w późniejszych stadiach rozwojowych w niektórych regionach rolnictwo; bardzo zróżnicowany obrządek pogrzebowy – pochówki szkieletowe, sporadycznie ciałopalne w grobach jamowych, niszowych, często pod nasypami kurhanowymi, a w niektórych grupach również groby w kamiennych skrzyniach lub obstawach. Niektórzy badacze z pojawieniem się kręgu kulturowego ceramiki sznurowej łączą początki indoeuropeizacji rozległych terenów (praindoeuropejczycy?).

Kultura cykladzka - kultura epoki brązu, która występowała w latach 2900–1100 p.n.e. na wyspach archipelagu Cyklady. Jej głównymi ośrodkami były: Syros (obecnie Siros), Naksos i Milos.

Faza/kultura Protomierzanowicka - Dawniej nazywana kulturą Chłopice - veselè. Pojawiła się ona prawdopodobnie jeszcze u schyłku istnienia krakowsko-sandomierskiej grupy kultury ceramiki sznurowej. Powstała zapewne na Wyżynie Małopolskiej i dała początek przemianom, dzięki którym wykrystalizowała się kultura mierzanowicka.

Puchary doniczkowate - eneolityczny typ naczynia występujący w kulturze grobów jednostkowych, kulturze ceramiki sznurowej i kulturze pucharów dzwonowatych. Wykształciły się prawdopodobnie równocześnie na terenach Jutlandii oraz Kujaw, z tym że w Jutlandii znaleziska tego typu liczone są w tysiącach, a na terenie Polski w setkach egzemplarzy. Dość wcześnie puchary doniczkowate spotykane są na Półwyspie Iberyjskim i związane są z kulturą pucharów dzwonowatych.

Narmer (gr. Menes, Menas /u Diodora/, Mena, Meni, Min /u Herodota/, egip. Hr nar-mr) Józef Flawiusz nadał mu imię Minajas. Uważany za twórcę i założyciela państwa "Obydwu Krajów", czyli Górnego i Dolnego Egiptu oraz I dynastii, choć najnowsze badania stawiają go raczej jako ostatniego władcę dynastii "0".

Kultura ceramiki kreskowej − kultura archeologiczna, istniejąca od I tysiąclecia p.n.e. do III-IV wieku n.e. na terenach wschodniej i północno-zachodniej Litwy, środkowej Białorusi oraz południowo-wschodniej Łotwy. Najważniejsze stanowiska odkryto m.in. w Bratoniszkac, Žalioji, Duksztach, Niewieryszkach, Petrašiūnai, Moškènai i Nurūnai.

XXI dynastia - przejęcie władzy w Tebach przez arcykapłanów Amona, spowodowało podział Egiptu na dwie strefy. Górny Egipt z ośrodkiem władzy w Tebach oraz Dolny Egipt ze stolicą w Tanis.

Narmer (gr. Menes, Menas /u Diodora/, Mena, Meni, Min /u Herodota/, egip. Hr nar-mr) Józef Flawiusz nadał mu imię Minajas. Uważany za twórcę i założyciela państwa "Obydwu Krajów", czyli Górnego i Dolnego Egiptu oraz I dynastii, choć najnowsze badania stawiają go raczej jako ostatniego władcę dynastii "0".

Blemiowie lub Blemmjowie (łac. Blemmyae) byli jednym z nomadycznych plemion nubijskich. Pojawiają się na kartach prac historyków rzymskich z okresu późnego imperium. Od końca I wieku napadali na rzymski Egipt. Pierwotnie zamieszkiwali górzyste tereny w pobliżu Pustyni Arabskiej, ale w wyniku podbojów w różnych okresach przez dłuższy czas kontrolowali część Górnej i Dolnej Nubii oraz Górny Egipt. Kilkukrotnie rozciągali też swoje panowanie na Dolny Egipt, ale nie były to trwałe zdobycze, jedynie krótkotrwałe okupacje. Są uznawani za przodków współczesnego ludu Bedża. Przez ich tereny przechodził szlak handlowy łączący Egipt z wnętrzem Afryki. Handlowano tu wieloma egzotycznymi dobrami, takimi jak kość słoniowa, heban, mirra czy skóry lwów, żyraf i małp.

Kultura druku – kultura wyższych form rozwojowych cywilizacji ludzkiej, dla których zaistnienia niezbędnym warunkiem była możliwość jednoznacznego utrwalania myśli ludzkiej, oraz przekazywania jej na odległość. Warunek ten w stopniu wystarczającym spełnić mógł dopiero wynalazek druku. Przykładem może być Europa od końca XV wieku.

Abydos (eg. Abdżu, arab. Arabat El-Madfurnah – Pogrzebany Arabat) – starożytne miasto w Górnym Egipcie, dzisiaj jest to maleńka wioska na zachodnim brzegu Nilu. W starożytności w pobliżu znajdowało się miasto Tinis, z którego, zgodnie z przekazem, miał pochodzić Narmer.

Górny Egipt (egip. Ta Shemau) - kraina starożytnego Egiptu nazwana tak dla odróżnienia od Dolnego Egiptu. Za panowania faraonów zwana była ,,ziemią jęczmienia".

Kultura mykeńska (1600-1100 p.n.e. lub 1400-1200 p.n.e.) – najstarsza kultura Grecji kontynentalnej na półwyspie Peloponeskim.
Nazwa pochodzi od ważnego ośrodka cywilizacji Achajów – miasta Mykeny, znajdującego się w centrum Kotliny Argolidzkiej.
Kultura ta poznana dokładniej dopiero pod koniec XIX wieku dzięki pracom wykopaliskowym prowadzonym przez archeologa Heinricha Schliemanna z 1874 roku, a później przez jego następców.

Termin ten pojawił się w XVI wieku p.n.e., gdy Egipt wkroczył w okres silnej ekspansji terytorialnej pod rządami XVIII dynastii. Po zjednoczeniu kraju przez Narmera egipski władca nosił tytuł nesut-biti – Ten-który-należy-do-pszczoły-i-trzciny, bowiem w tym okresie godłem Górnego Egiptu była pszczoła, a Dolnego – trzcina. Z biegiem czasu zaczęto używać tytułu Król Górnego i Dolnego Egiptu oraz Król Południa i Król Północy.

Kultura Tasa, kultura neolityczna rozwijająca się w ostatniej ćwierci V tysiąclecia p.n.e. w górnym Egipcie. Charakterystyczne dla tej kultury była szaroczarna i brązowoczerwona ceramika, a w szczególnosci brązowoczerwone puchary z białym wypełnieniem.

Renesans lub odrodzenie – okres w historii kultury europejskiej, obejmujący przede wszystkim XV i XVI wiek, określany często jako "odrodzenie sztuk i nauk" oraz koncepcja historiozoficzna odnosząca się do historii kultury włoskiej od Dantego do roku 1520 (Il Rinascimento).

Nagada II – zwana również kulturą gerzeńską (zwana tak od cmentarza niedaleko Gerzeh) – kultura archeologiczna, rozwijająca się terenach starożytnego Egiptu przez w przybliżeniu 300 lat, od ok. 3500 do 3200 r. p.n.e. W okresie tym wyróżniane są podokresy a, b oraz c.

Kultura badaryjska, kultura Badari – nazwa niniejszej jednostki kulturowej. Związana jest z eponimicznym stanowiskiem Badari. Następowała po kulturze taskiej. Zespół zjawisk kulturowych utożsamianych z chalkolityczną kulturą badaryjską obejmował swym zasięgiem tereny Górnego Egiptu między Matmar a Qau. Kultura rozwijała się od ok. 4500 do ok. 3800 p.n.e., była współczesna kulturze Fajum A w Dolnym Egipcie. Uległa wpływom mezopotamskim.

Nagada I - zwana również kulturą amrańską (zwana tak od cmentarza niedaleko el-Amrah) zapoczątkowała w Egipcie okres zwany Predynastycznym; koncentrowała się w zespole stanowisk położonych ok. 30 km na północ od Luksoru, na zachodnim brzegu Nilu w Górnym Egipcie. W swojej wczesnej fazie ma wiele wspólnego z kulturą Badari zwłaszcza pod względem technologii, kultury materialnej, natomiast odrębny charakter przejawia w zakresie wyrobów rzemieślniczych.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja