XXI wiek p.n.e.

XXI dynastia - przejęcie władzy w Tebach przez arcykapłanów Amona, spowodowało podział Egiptu na dwie strefy. Górny Egipt z ośrodkiem władzy w Tebach oraz Dolny Egipt ze stolicą w Tanis.

Sumer (Szumer, Sumeria; - por. Gen 10:10) – starożytna kraina leżąca w południowej części Mezopotamii (dzisiaj południowy Irak). Zamieszkiwali ją Sumerowie. Sumerowie stworzyli wysoko rozwiniętą cywilizację, uznawaną za kolebkę kultur Bliskiego Wschodu i Europy. Wybudowali na terenie Mezopotamii szereg miast, z których największe to: Eridu, Ur, Lagasz, Umma, Uruk, Kisz, Sippar.

XXIII dynastia - dynastia władców starożytnego Egiptu, rezydujących w Tebach, Herakleopolis, Hermopolis, Leontopolis i Tanis. Dynastia panowała w latach 830-715 p.n.e.

Najazd Elamitów około 2000 roku p.n.e. położył kres rozwojowi sztuki sumeryjskiej. Imperium trzeciej dynastii z Ur - podobnie jak miasto Ur - legło w gruzach. Sumer i Akad podzieliły się na wiele miast-państw. Jednym z nich był Babilon. Władający nim od około 1792 r. p.n.e. amorycki król Hammurabi podbił inne miasta i stworzył imperium babilońskie.

Girsu - to starożytne miasto założone przez Sumerów w południowej Mezopotamii. Obecnie znajduje się na terytorium Iraku, w miejscowości Telloh. Usytuowane 25 km na północny zachód od Lagasz, pełniło funkcję stolicy za panowania Gudei, zachowało rolę centrum religijnego kiedy stolicę przeniesiono do Lagasz.

Gudea (sum. gu3-de2-a - tłum. "Powołany") – sumeryjski władca miasta-państwa Lagasz panujący w latach ok. 2141-2122 lub też według innej chronologii (Albrighta-Corneliusa) ok. 2050-2000 p.n.e.

Mentuhotep II - faraon - władca starożytnego Egiptu, z XI dynastii tebańskiej. Panował w latach 2046-1995 p.n.e. lub 2061-2010 p.n.e. Syn Intefa III i królowej Jah. Według Kanonu Turyńskiego panował pięćdziesiąt jeden lat. Dokonał zjednoczenia Górnego i Dolnego Egiptu, czym zapoczątkował okres w dziejach Egiptu, zwany Średnim Państwem. Uważany za jednego z największych faraonów.

XII dynastia - dynastia władców starożytnego Egiptu, rezydujących, początkowo w Tebach, następnie w Iczi-taui. Dynastia panowała w latach 1976-1794 p.n.e.


XXII dynastia - dynastia władców starożytnego Egiptu, wywodzących się od wodzów plemion libijskich Maszuasz. Władcy rezydujący w Tanis, Bubastis oraz Tebach. Dynastia panowała w latach 946-722 p.n.e.


Intef - nomarcha tebański, drugi władca starożytnego Egiptu z XI dynastii.Prawdopodobnie panujący w latach 2110-2103 p.n.e. Był najstarszym synem Mentuhotepa I. Prowadził wojny z królestwem herakleopolitańskim. Zjednoczył część kraju - Teby, Abydos, This - od Elefantyny na południu, po Abydos na północy. Podlegały mu I-VI nomy Górnego Egiptu. W Tod, w świątyni Montu jest przedstawiony z Mentuhotepen, Intefem II oraz Intefem III podczas składania ofiar Montu. Został pochowany w Tebach Zachodnich w El-Tarif.

Eanatum (Eannatum) to sumeryjski władca miasta-państwa Lagasz w latach ok. 2460-2400 p.n.e., który podczas swych rządów zdołał podbić lub podporządkować sobie liczne miasta w południowej (Ur, Uruk, Kisz), a nawet w środkowej Mezopotamii (Mari), podporządkowując sobie tym samym niemal cały Sumer. Był synem Akurgala , wnukiem Ur-Nansze. Najlepiej znany dla nas jest jego konflikt z władcą Ummy o pewne przygraniczne tereny, upamiętniony na znanym zabytku z tego okresu, jakim jest Stela Sępów, znajdująca się obecnie w muzeum w Luwrze. Po zwycięstwie nad Ummą podporządkował sobie miasta Ur i Uruk.

XXV dynastia - dynastia władców starożytnego Egiptu, wywodzących się z Nubii, rezydujących najpierw w Napacie, potem w Tebach, Memfis i Tanis, władających Egiptem w latach 746-655 p.n.e.

XVIII dynastia tebańska – dynastia władców starożytnego Egiptu panujących w Dolnym i Górnym Egipcie, w latach 1550-1292 p.n.e., rezydujących w Tebach.

Eanatum (Eannatum) to sumeryjski władca miasta-państwa Lagasz w latach ok. 2460-2400 p.n.e., który podczas swych rządów zdołał podbić lub podporządkować sobie liczne miasta w południowej (Ur, Uruk, Kisz), a nawet w środkowej Mezopotamii (Mari), podporządkowując sobie tym samym niemal cały Sumer. Był synem Akurgala , wnukiem Ur-Nansze. Najlepiej znany dla nas jest jego konflikt z władcą Ummy o pewne przygraniczne tereny, upamiętniony na znanym zabytku z tego okresu, jakim jest Stela Sępów, znajdująca się obecnie w muzeum w Luwrze. Po zwycięstwie nad Ummą podporządkował sobie miasta Ur i Uruk.

XI dynastia - dynastia władców starożytnego Egiptu, rezydujących w Tebach, władających najpierw Tebaidą, a po zjednoczeniu kraju przez Mentuhotepa II, Dolnym i Górnym Egiptem. Panowała w latach 2119-1976 p.n.e.

Termin ten pojawił się w XVI wieku p.n.e., gdy Egipt wkroczył w okres silnej ekspansji terytorialnej pod rządami XVIII dynastii. Po zjednoczeniu kraju przez Narmera egipski władca nosił tytuł nesut-biti – Ten-który-należy-do-pszczoły-i-trzciny, bowiem w tym okresie godłem Górnego Egiptu była pszczoła, a Dolnego – trzcina. Z biegiem czasu zaczęto używać tytułu Król Górnego i Dolnego Egiptu oraz Król Południa i Król Północy.

Amar-Suen – król sumeryjski, syn Szulgiego, twórcy potęgi państwa III dynastii z Ur, panował w latach 2047-2038 pne (chronologia średnia). Utrzymał supremację III dynastii z Ur nad Sumerem i Akadem. Z czasów jego panowania pochodzą pierwsze wzmianki o pojawieniu się nowych ludów koczowniczych - Amorytów, co zmusiło go do zbudowania szeregu fortyfikacji. Odbył również dwie kampanie wojenne - do Kurdystanu i na wschód odo Elamu. Jego następcą został jego brat Szu-Suen.

Górny Egipt (egip. Ta Shemau) - kraina starożytnego Egiptu nazwana tak dla odróżnienia od Dolnego Egiptu. Za panowania faraonów zwana była ,,ziemią jęczmienia".

XVII dynastia tebańska – dynastia władców starożytnego Egiptu, rezydujących w Tebach, panujących w Górnym Egipcie, będąca kontynuacją XIII dynastii, tebańskiej, płacąca trybut władcom hyksoskim, panującym w Dolnym i Środkowym Egipcie. Panowała w latach 1650-1550 p.n.e.

At-Tarif (arab. إلطارف) - miejscowość w Egipcie, na zachodnim brzegu Nilu w pobliżu Teb. W okolicy miejscowości znajdują się starożytne groby królów i książąt z Pierwszego i Drugiego Okresu Przejściowego oraz z czasów wczesnego Średniego Państwa.

Iuput I (Juput I) – władca starożytnego Egiptu z XXIII dynastii libijskiej, z czasów Trzeciego Okresu Przejściowego. Rezydował w Tebach. Być może syn i koregent Padibasteta. Wg J.v Beckeratha władzę sprawował w latach 816-800 p.n.e. Wg K.A. Kitchena był niewiele znaczącym władcą w Tebach w czasie panowania Padibasteta. 2. rok jego panowania wzmiankowany na zapisach nilometru w Karnaku, z 16. roku panowania Padibasteta. Znane jest również imię jego żony. Była nią Tentkat.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja