X wiek p.n.e.

Izrael - wywodzi się z istniejącego w czasach starożytnych – w różnych okresach w różnych formach – państwa żydowskiego. Na obszarze obecnego Izraela przedstawiciele narodu żydowskiego zaczęli się osiedlać w XIII w. p.n.e. Pod wpływem zagrożenia zewnętrznego, struktura plemienna państwa zastąpiona została centralną władzą monarchy. Pierwszym królem został w XI w. p.n.e Saul, po nim zaś panowali Dawid (ok. 1000-969 r. p.n.e.) i Salomon (ok. 969-931 r. p.n.e.). Po śmierci tego ostatniego królestwo rozpadło się na Izrael (część północna ze stolicą w Samarii) i Judę (część południowa ze stolicą w Jerozolimie). Podział na dwa słabe państwa został wkrótce wykorzystany przez kraje ościenne – ok. roku 721 p.n.e. królestwo Izraela podbiła Asyria, natomiast w roku 586 p.n.e. Judeę opanowali Babilończycy.

Joram – (יהורם, Jehoram – "Jahwe jest dostojny") postać biblijna ze Starego Testamentu, król Izraela (państwa północnego). Był synem Achaba i Izebel. Panował prawdopodobnie w latach 852–841 p.n.e. (wg datacji Thielego i McFalla; wg Albrighta 849–842 p.n.e.), po śmierci swojego brata Ochozjasza. Był ostatnim władcą z dynastii Omriego.

Koregent (inaczej współkról, współwładca) - monarcha, który rządzi danym państwem razem z innymi, równymi mu rangą monarchami. Okres współrządów nazywamy koregencją. Znanymi koregentami byli: królowie Izraela i Judy - Dawid i Salomon, królowie Sparty, cesarze zachodnio- i wschodniorzymscy po roku 395 oraz królowie Polski - Jadwiga i Władysław Jagiełło oraz Zygmunt Stary i Zygmunt August.

Pierwsza Księga Królewska [1Krl], Pierwsza Księga Królów (hebr. מלכים א), w Septuagincie Trzecia Księga Królewska jest jedną z ksiąg historycznych Starego Testamentu. Opowiada o ostatnich dziejach Dawida a następnie o jego synu Salomonie. W niej także zaczyna się uporządkowana chronologicznie historia królestw izraelskiego i judzkiego. W księdze tej jest również opisana budowa świątyni Salomona. Opisuje również rozpad królestwa Narodu Bożego na Judę i Izrael i wynikające z tego wydarzenia, a także dzieje Eliasza.

Jerozolima – miasto o bardzo długiej historii, jego początki sięgają III tysiąclecia p.n.e. Najprawdopodobniej w ostatnich latach XI wieku p.n.e. (ok. roku 1003 p.n.e.) miasto zamieszkane przez Jebusytów zostało zdobyte przez króla Dawida, który przeniósł do niego z Hebronu stolicę państwa Izrael. Gdyby Dawid nie uczynił z Jerozolimy swojej stolicy, miasto prawdopodobnie pozostałoby małym miasteczkiem leżącym pomiędzy górami i wzgórzami. Dawid obwarował i rozbudował całe miasto. Sprowadził do Jerozolimy Arkę Przymierza. Jego syn, król Salomon zbudował tam świątynię w X wieku p.n.e. (tzw. Pierwsza Świątynia). Miasto stało się centrum religijnym, kulturowym, politycznym, gospodarczym i militarnym państwa Izrael.

Chronologia królów Judy i Izraela Edwina Thielego – najbardziej rozpowszechniony obecnie w naukach o historii Starożytnego Bliskiego Wschodu system datacji względnej i bezwzględnej królów starożytnej Judy i Izraela z okresu Podzielonego Królestwa, opracowany w 1943 r. przez Edwina Richarda Thiele (1895-1986), misjonarza adwentystycznego, bakałarza języków starożytnych, magistra archeologii, doktora archeologii biblijnej i profesora Starego Testamentu na Andrews University w Berrien Springs.

Kolonia fenicka – rodzaj kolonii, zakładany przez kolonistów fenickich. Kolonie fenickie, podobnie do greckich, miały zwykle charakter miejski i krótko utrzymywały kontakt z macierzystymi miastami.

Pierwsza Księga Królewska [1Krl], Pierwsza Księga Królów (hebr. מלכים א), w Septuagincie Trzecia Księga Królewska jest jedną z ksiąg historycznych Starego Testamentu. Opowiada o ostatnich dziejach Dawida a następnie o jego synu Salomonie. W niej także zaczyna się uporządkowana chronologicznie historia królestw izraelskiego i judzkiego. W księdze tej jest również opisana budowa świątyni Salomona. Opisuje również rozpad królestwa Narodu Bożego na Judę i Izrael i wynikające z tego wydarzenia, a także dzieje Eliasza.

Chronologia królów Judy i Izraela Edwina Thielego - najbardziej rozpowszechniony obecnie w naukach o historii Starożytnego Bliskiego Wschodu system datacji względnej i bezwzględnej królów starożytnej Judy i Izraela z okresu Podzielonego Królestwa, opracowany w 1943 r. przez Edwina Richarda Thiele (1895-1986), misjonarza adwentystycznego, bakałarza języków starożytnych, magistra archeologii, doktora archeologii biblijnej i profesora Starego Testamentu na Andrews University w Berrien Springs.

Adoniasz (ur. po 1010 p.n.e. w Hebronie, zm. ok. 970 p.n.e.) - syn Dawida, króla Izraela i Judy. U schyłku życia ojca rywalizował o sukcesję ze swoim przyrodnim bratem Salomonem. Po śmierci ojca i objęciu rządów przez Salomona został na polecenie tego ostatniego stracony.

Druga Księga Królewska [2 Krl], Druga Księga Królów, w Septuagincie Czwarta Księga Królewska jest kontynuacją sprawozdania z Księgi 1 Królów, opisuje dalszy ciąg burzliwych dziejów królestwa Izraela i Judy, opisuje panowanie 29 monarchów - 12 władców północnego królestwa Izraela oraz 17 panujących w południowym królestwie Judy. Ukazuje też działalność proroków Eliasza, Elizeusza, i Izajasza. Przedstawia choć nie zawsze w porządku chronologicznym, wydarzenia poprzedzające zniszczenie Samarii i Jerozolimy.

Jonatan (hebr. יְהוֹנָתָן / יוֹנָ; Jahwe dał), najstarszy syn Saula - pierwszego króla Izraela. Był dzielnym żołnierzem i wyróżnił się w kilku bitwach przeciwko Filistynom. Mimo że Jonatan wiedział, iż Dawid może zostać królem zamiast niego, był jego lojalnym przyjacielem i uratował go przed Saulem. Jonatan i Saul zginęli w bitwie pod Gilboą, w której Izraelici przegrali z Filistynami. Dawid pogrążył się w smutku i ułożył żałobną pieśń na cześć Jonatana.

Jaskinia Adullam - według Bibli - jaskinia w górach Judy koło Adullamu, w której król Dawid ukrywał się gdy uciekał przed Saulem. Kiedy w niej przebywał przybyło do niego ok. 400 mężczyzn (1Sm 22:1, 2). Potem była prawdopodobnie główną wojskową bazą wypadową podczas bitew z Filistynami (2Sm 23:13; 1Kn 11:15).

Centralne Dowództwo (hebr. פיקוד מרכז, Pikud Merkaz; w skrócie פקמ"ז, Pakmaz) - sztab dowodzący jednostkami Sił Obronnych Izraela w centralnej części państwa Izrael. Jego obszarem strategicznego dowodzenia jest Zachodni Brzeg (Judea i Samaria), oraz rejon miasta Jerozolima, równina Szaron, obszar metropolitalny Gusz Dan i Szefela.

Ofir (hebr.אוֹפִי) - miasto lub obszar o nieznanej lokalizacji, wymieniane w Starym Testamencie jako miejsce, skąd król Salomon sprowadzał złoto (1Krl 9: 26-28). Salomon panował w Izraelu w latach 972-932 p.n.e.; był w dobrych stosunkach z Hiramem I, królem Tyru, fenickiego miasta nad Morze Śródziemnym w dzisiejszym Libanie. Udało mu się przekonać Fenicjanina do udzielenia pomocy w budowie portu morskiego Esjon-Geber w okolicach Zatoki Akaba i floty, która następnie pożeglowała do Ofiru, skąd sprowadzono znaczne ilości złota. W Biblii wymieniane jest jeszcze drugie miejsce o nazwie Tarszisz, skąd co trzy lata statki Hirama przywoziły Salomonowi złoto, srebro, kość słoniową, małpy i pawie oraz - jednorazowo - znaczny ładunek drewna sandałowego (1 Krl 10:22). W Biblii kilkakrotnie występuje określenie Ofir. W Hi 22:24; 28:15, 16 użyto tego słowa w kontekscie złota, podobnie również w Ps 45:10 i Iz 13:11, 12. Również ojciec Salomona - Dawid sprowadził złoto z Ofiru do wykończenia świątyni (1Krn 29:3, 4).

Adadnirari II (akad. Adad-nērârī, tłum. "bóg Adad jest moją pomocą") – król Asyrii, syn i następca Aszurdana II, według Asyryjskiej Listy Królów panować miał przez 21 lat (911-891 p.n.e.).

Adad-nirari II (akad. Adad-nērârī, tłum. "bóg Adad jest moją pomocą") – król Asyrii, syn i następca Aszurdana II, według Asyryjskiej Listy Królów panować miał przez 21 lat (911-891 p.n.e.).

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja