Linki:
Archeologia,
Azja,
Azja Środkowa,
Baktria,
Cao Cao,
Cesarstwo Bizantyńskie,
Dharmaraksza,
Dynastia Han,
Dynastia Jin (265-420),
Dynastia Qin,
Fonologia,
Franklin Delano Roosevelt,
Gansu,
Gobi,
Goci,
Han Wudi,
Hanyu pinyin,
Hebei,
Huńskie kotły,
Huang He,
Hunowie,
Ili,
Imperium osmańskie,
International Standard Serial Number,
Język angielski,
Język chiński,
Język ketyjski,
Język sogdyjski,
Języki ałtajskie,
Języki irańskie,
Kotlina Kaszgarska,
Liu Bang,
Luoyang,
Mandżuria,
Meng Tian,
Mongolia,
Mongolia Wewnętrzna,
Nomada,
Ordos,
Północne Liang,
Qiang,
Rafe de Crespigny,
Rouran,
Sanskryt,
Shaanxi,
Sinciang,
Sinizacja,
Sogdiana,
Syberia,
Syr-daria,
Szesnaście Królestw,
Tienszan,
Tradycyjne pismo chińskie,
Transkrypcja (językoznawstwo),
Uproszczone pismo chińskie,
Węgry,
Węgrzy,
Wade-Giles,
Wang Mang,
Wasal,
Wielki Mur Chiński,
Winston Churchill,
Witold Rodziński,
Wołga,
Wusun,
Xi'an,
Xianbei,
Xiyu,
Yuezhi,
Xiongnu (
chiń.: 匈奴) –
azjatycki lud
koczowniczy i założona przez niego konfederacja koczowniczych plemion, u szczytu potęgi w II i I w. p.n.e. sprawująca zwierzchnictwo nad terenami dzisiejszej
Mongolii, południowo-zachodniej
Syberii,
Azji Środkowej,
Mandżurii oraz
Mongolii Wewnętrznej,
Sinciangu i
Gansu.
Turkuci (
tur. Türküt,
chin. 突厥 - w
transkrypcji hanyu pinyin Tūjué) albo Turcy (tur. Türk) – lud będący
eponimem wszystkich
ludów tureckich, który w latach 552 - 744, z okresowymi przerwami, stanowił dominującą potęgę na terenach dzisiejszej
Mongolii, południowej
Syberii i
Azji Środkowej.
Pierwszy kaganat turecki – pierwsze państwo
Turkutów, stanowiące dominującą potęgę na terenach dzisiejszej
Mongolii, południowej
Syberii i
Azji Środkowej w latach 552 - 604.
Pierwszy kaganat turecki – pierwsze państwo
Turkutów, stanowiące dominującą potęgę na terenach dzisiejszej
Mongolii, południowej
Syberii i
Azji Środkowej w latach 552 – 604.
Hulun Hu (
chin. 呼倫湖 - Hūlún Hú;
mong. Далай нуур - trb.: Dalaj nuur, trl.: Dalai nuur tzn. "Morze-jezioro", czasami Хулун нуур - trb.: Chulun nuur, trl.: Khulun nuur) – słodkowodne
jezioro w północnych
Chinach, leżące w północnej części
Mongolii Wewnętrznej.
Zhao (wym. dżao) -
chińskie państwo w
Okresie Walczących Królestw. Jego terytorium pokrywało się częściowo z obszarami dzisiejszej
Mongolii Wewnętrznej oraz prowincji
Hebei,
Shanxi i
Shaanxi. U jego północnej granicy zaczynały się ziemie które zajmowali
Xiongnu. Stolicą państwa Zhao był
Handan (邯郸).
Epidexipteryx –
rodzaj wymarłego teropoda z rodziny
skansoriopteryksów (Scansoriopterygidae) żyjącego w późnej
jurze na obecnych terenach Azji. Został opisany w 2008 roku przez Zhanga Fuchenga na podstawie niemal kompletnego szkieletu odkrytego w osadach Daohugou na terenie
Mongolii Wewnętrznej w północno-wschodnich
Chinach, datowanych na około 168–152 mln lat.
Karakorum – stolica mongolskiego imperium w
XIII wieku. Początkiem była baza wojenna założona przez
Czyngis-chana w
1220. Stolicą została za wielkiego chana
Ugedeja w
1234. Karakorum zbudowano w północnej Mongolii nad
Orchon gol (Orchonem), w uświęconym tradycjami rejonie głównych siedzib władców imperiów koczowniczych od czasów
Xiongnu. Do zasług
Ugedeja należy rozbudowa tego ośrodka do rozmiarów rozległego, aczkolwiek niezbyt gęsto ani też niezbyt wspaniale zabudowanego miasta. Wyjątek stanowiły takie większe budowle, jak pałac wielkiego chana lub dwory innych książąt, czy też najwyższych dostojników państwowych. Poza częścią pałacową miasto posiadało dzielnicę kupiecką, gdzie przeważali
muzułmanie, i rzemieślniczą, którą zamieszkiwali głównie Chińczycy. W Karakorum można było spotkać mistrzów rzemieślniczych uprowadzonych z krajów Azji zachodniej, Bliskiego Wschodu, a nawet Europy.
Noin Uła –
nekropola kurhanowa wielmożów Xiongnu z
I wieku p.n.e. -
I wieku n.e., położona około 130
km na północ od stolicy
Mongolii,
Ułan Bator.
Ulungur He (także Urungu, Bulgan gol;
chin. upr.: 乌伦古河;
chin. trad.: 烏倫古河;
pinyin: Wūlúngǔ Hé;
mong.: Булган гол, Bulgan gol, dosł. "rzeka sobolowa") – rzeka w północno-zachodnich
Chinach (
Sinciang) i południowo-zachodniej
Mongolii. Liczy ok. 700 km (ok. 250 km na terytorium Mongolii) a powierzchnia jej dorzecza wynosi ok. 50 tys. km². Źródła znajdują się w Mongolii, w
Ałtaju Mongolskim. W swoim górnym biegu płynie wąską, głęboką doliną w kierunku południowym. W okolicach miejscowości Bürenchajrchan, na przedgórzu Ałtaju Mongolskiego, zmienia swój kierunek i skręca na zachód, gdzie wpływa na terytorium Chin, przepływa północną część
Kotliny Dżungarskiej i uchodzi do jeziora
Ulungur Hu lub Jili Hu. Zimą zamarza. Wykorzystywana do nawadniania.
Spermophilus alashanicus (
mong. Гозоорой зурам, godzooroj dzuram;
ang. Alashan ground squirrel) – średniej wielkości
gryzoń z
rodziny wiewiórkowatych. Jest gatunkiem
endemicznym w północnych regionach
Chin (
Gansu,
Mongolia Wewnętrzna,
Ningxia,
Qinghai,
Shaanxi,
Shanxi) oraz w
Mongolii.
Daqing Shan (
chin.: 大青山;
pinyin: Dàqīng Shān) – pasmo górskie w północnych
Chinach, w
Mongolii Wewnętrznej; część gór
Yin Shan. Rozciąga się na północ od
Hohhotu i
Huang He na długości ok. 260 km. Najwyższy szczyt osiąga wysokość 2327 m n.p.m. Pasmo zbudowane z dnejsów, piaskowców i bazaltów. Zbocza północna są łagodne, natomiast poprzecinane dolinami zbocza południowe opadają stromo do doliny Huang He. Dominuje roślinność stepowa.
Lang Shan (
chin.: 狼山;
pinyin: Láng Shān) – pasmo górskie w północnych
Chinach, w
Mongolii Wewnętrznej; część gór
Yin Shan. Rozciąga się łukiem na północ od zakola
Huang He i wyżyny
Ordos na dlugości ok. 300 km. Najwyższy szczyt osiąga wysokość 2352 m n.p.m. Pasmo zbudowane głównie z łupków i gnejsów. Zbocza północno-zachodnie łagodne, natomiast poludniowo-wschodnie strome i poprzecinane wąskimi dolinami. Dominuje roślinność półpustynna.
Północne Liang (
chiń. 北凉;
pinyin: Bĕi Liáng) –
chińskie państwo okresu
Szesnastu Królestw, z ośrodkiem w dzisiejszej prowincji
Gansu, istniejące w latach 397 - 439.
Grigorij Jefimowicz Grum-Grżimaiło (
ros. Григорий Ефимович Грум-Гржимайло, ur. 17 lutego [5 lutego
ss] 1860 w
Sankt Petersburgu, zm. 3 marca 1936 w Leningradzie) – rosyjski geograf, podróżnik, zoolog. Zdobył sławę wyprawami do środkowej Azji (
Pamiru,
Buchary,
Tienszanu,
Gansu,
Kuku-nor), zachodniej
Mongolii,
Tuwy i Dalekiego Wschodu.
Kong Yingchao (
chiń 孔颖超, ur.
9 października 1982 r. w
Mongolii Wewnętrznej) –
chińska biathlonistka, dwukrotnie druga (
sezon 2004/2005,
Pokljuka) i raz trzecia (
sezon 2006/2007,
Hochfilzen) w zawodach zaliczanych do
Pucharu Świata.
Nefrytowe Wrota (
chin. upr.: 玉门关;
chin. trad.: 玉門關;
pinyin: Yùménguān) – dawna
forteca znajdująca się na północny-wschód od
Dunhuangu w prowincji
Gansu w
Chinach, która, podobnie jak pobliska twierdza Yangguan, została wzniesiona za rządów
dynastii Han w celu ochrony ważnej strategicznie drogi na zachód. Przez wiele wieków stanowiła punkt graniczny między cesarstwem chińskim a położonymi na zachodzie terenami zamieszkanymi przez koczowników.
Mongolozaur (Mongolosaurus haplodon) –
zauropod o niepewnej pozycji filogenetycznej, prawdopodobnie należący do
kladu Titanosauria, żyjący we
wczesnej kredzie (ok. 144-100 mln lat temu) na terenach środkowo-wschodniej
Azji. Długość ciała ok. 24 m, wysokość ok. 6 m, ciężar ok. 10 t. Jego szczątki znaleziono w
Chinach (w
Mongolii Wewnętrznej).
Ałtaj – system górski w
Azji Środkowej, na terytorium
Rosji,
Kazachstanu,
Chin i
Mongolii. Rozciąga się na długości ponad 2000 km od równin pustyni
Gobi ku północnemu zachodowi, rozszerzając się w części zachodniej. Ałtaj dzieli się na trzy części:
Turkuci (
tur. Türküt,
chin. 突厥 - w
transkrypcji hanyu pinyin Tūjué) albo Turcy (tur. Türk) - lud będący
eponimem wszystkich
ludów tureckich, który w latach 552 - 744, z okresowymi przerwami, stanowił dominującą potęgę na terenach dzisiejszej
Mongolii, południowej
Syberii i
Azji Środkowej.