Linki:
Łacina,
Łupek,
Średniowiecze,
Światło,
Światło widzialne,
Żółcień 2G,
Żółcień chinolinowa,
Żółcień pomarańczowa FCF,
Żółcień trwała AB,
Żelazo,
Żelazowce,
Żołądek,
Żwir,
Żyła (geologia),
Β-Apo-8'-karotenal,
Ałdan,
ATC (M01),
Absorpcja neutronów,
Acemetacyna,
Adam Bielański,
Afryka,
Aktyn,
Aktynowce,
Akwedukt,
Alchemia,
Alklofenak,
Aluwium,
Amalgamat,
Amarant (chemia),
Ameryk,
Ameryka Centralna,
Ameryka Północna,
Ameryka Południowa,
Amfoteryczność,
Anglia,
Annato,
Antocyjany,
Antymon,
Apokalipsa świętego Jana,
Apulia,
Arabia Saudyjska,
Argon,
Arsen,
Artefakt (archeologia),
Astat,
Astrologia,
Atom,
Australia,
Azorubina,
Azot,
Azotowce,
Aztekowie,
Bóbr (dopływ Odry),
Błękit brylantowy FCF,
Błękit indantrenowy RS,
Błękit patentowy V,
Bałkany,
Bank centralny,
Bar (pierwiastek),
Barwniki spożywcze,
Baryt,
Benzydamina,
Berkel,
Beryl (pierwiastek),
Berylowce,
Betanina,
Biżuteria,
Białe złoto,
Bibcode,
Bizmut,
Blok d,
Bohr (pierwiastek),
Bolesławiec,
Bor,
Borowce (chemia),
Boston University,
Brąz FK,
Brąz HT,
Brązy,
Brom,
Brytania,
Celekoksyb,
Cer,
Cez,
Chalkolit,
Chalkopiryt,
Chemia,
Chińska Republika Ludowa,
Chinolina,
Chlor,
Chlorofil,
Chrom,
Chromowce,
Ciśnienie pary nasyconej,
Ciepło parowania,
Ciepło topnienia,
Ciepło właściwe,
Copernicium,
Cyjanek potasu,
Cyjanki,
Cyna,
Cynk,
Cynkowce,
Cyrkon (pierwiastek),
Cytranaksantyna,
Cytryniany,
Czas połowicznego rozpadu,
Czerń 7984,
Czerń PN,
Czerwień 2G,
Czerwień Allura AC,
Czerwień koszenilowa A,
Czerwień litolowa BK,
Czerwone złoto,
Dżul na kilogram-kelwin,
Dacja,
Darmsztadt,
Deksketoprofen,
Deutsche Bank,
Diklofenak,
Diodor Sycylijski,
Dirham,
Dolny Śląsk,
Dorzecze,
Dubn,
Dyrektywa 67/548/EWG,
Dysk z Nebry,
Dysproz,
Dzień,
Einstein (pierwiastek),
Ekwador,
Elektron,
Elektronika,
Elektronowolt,
Elektroujemność,
Elektrum,
Emisja protonu,
Encyklopedia,
Energia rozpadu,
Enzymy,
Epoka brązu,
Erb,
Erozja,
Erytrozyna,
Ester etylowy kwasu β-apo-8'-karotenowego,
Europ,
Europa Środkowa,
Ewangelia Mateusza,
Fale radiowe,
Fenylbutazon,
Ferm (pierwiastek),
Flawoksantyna,
Fluor,
Fluorowce,
Fluoryt,
Flurbiprofen,
Fosfor,
Francja,
Frans,
Frans (pierwiastek),
Fritz Haber,
Gęstość,
Gadolin,
Gal,
Galena,
Galwanizacja,
Gazy szlachetne,
Gdańsk,
Geologia,
German,
Ghana,
Glin,
Glukozamina,
Goldwasser,
Gorączka złota,
Gorączka złota w San Francisco,
Gram,
HSBC,
Hafn,
Haft,
Has,
Hel (pierwiastek),
Hematyt,
Hieroglify,
Hispania,
Holm (pierwiastek),
I wojna światowa,
Ibuprofen,
Imperium Mali,
Ind,
Indianie,
Indometacyna,
Indonezja,
Indygo,
Interleukina 1,
International Standard Serial Number,
Iryd,
Iterb,
Itr,
Izera,
Izomery jądrowe,
Izotopy,
Izotopy promieniotwórcze,
Język angielski,
Język chiński,
Język nahuatl,
Język niemiecki,
Język polski,
Japonia,
Jazon (mitologia),
Jednostka masy atomowej,
Jod,
Johannesburg,
Kadm,
Kair,
Kalgoorlie,
Kaliforn,
Kalifornia,
Kamień filozoficzny,
Kanada,
Kantaksantyna,
Kapsaicyna,
Karat,
Karawana,
Karmel,
Karmel amoniakalno-siarczynowy,
Karmel amoniakalny,
Karmel siarczynowy,
Karolina Północna,
Karoteny,
Karta charakterystyki,
Ketoprofen,
Kilodżule na mol,
Kilogram na metr sześcienny,
Kiur (pierwiastek),
Kołyma,
Kobalt,
Kobaltowce,
Kolumbia,
Kompleks miedziowy chlorofilu,
Konduktywność,
Konfiguracja elektronowa,
Konserwatyzm,
Korozja,
Król,
Krater (naczynie),
Krenneryt,
Kryptoksantyna,
Krypton,
Krzem,
Krzemień,
Ksenon,
Księga Rodzaju,
Kultura Mochica,
Kurkumina,
Kwarc,
Kwas antranilowy,
Kwas azotowy(V),
Kwas chlorozłotowy,
Kwas karminowy,
Kwas octowy,
Kwas propionowy,
Kwas selenowy(VI),
Kwazicząstka,
Kwisa,
Lakmus,
Lantan,
Lantanowce,
Las Médulas,
Lew lidyjski (moneta),
Libertarianizm,
Liczba atomowa,
Lidia (kraina),
Likopen,
Lima,
Limfocyt,
Lista E,
Lit (pierwiastek),
Litowce,
Lizosom,
Lorens,
Ludy tubylcze,
Lut (technologia),
Luteina (barwnik),
Lutet,
Mag (kapłan perski),
Magnez,
Makrofag,
Mali,
Mangan,
Manganowce,
Mansa Musa,
Masa atomowa,
McLaren,
McLaren F1,
Meitner,
Mekka,
Meloksykam,
Mendelew,
Metale,
Metale ciężkie,
Metale przejściowe,
Metale szlachetne,
Metalurgia,
Metoda Habera i Boscha,
Międzyrzecze Dolne,
Midas,
Miedź,
Miedziowce,
Minerał,
Mitanni,
Mithqal,
Mokume-gane,
Mol,
Molibden,
Moneta,
Mononukleotyd flawinowy,
Morze Śródziemne,
Morze Czarne,
Morze Czerwone,
NFPA 704,
Nabumeton,
Nadfiolet,
Naproksen,
Naszej ery,
Neodym,
Neon (pierwiastek),
Neptun (pierwiastek),
Nerka,
Neutron,
Nicholas Reeves,
Niebieskie złoto,
Niemcy,
Niemetale,
Nikiel,
Niklowce,
Niob,
Nobel (pierwiastek),
Northrop Grumman EA-6B Prowler,
Nowe Jeruzalem,
Nowy Testament,
Nubia,
Numer CAS,
Ołów,
Ołowica,
Objętość molowa,
Obsydian,
Ocean,
Ocean Atlantycki,
Ocean Spokojny,
Okrąg z punktem w środku,
Oranż GGN,
Orbital,
Osad (chemia),
Osady,
Osm,
Owca domowa,
Ozon,
Półmetale,
Pąs 6R,
Płaszcz ziemski,
Państwo Chu,
Pallad,
Parytet złota,
Paskal,
Penicylamina,
Peru,
Petzyt,
Piasek,
Piaskowiec,
Pielgrzymki w islamie,
Pieniądz elektroniczny,
Pieniądz fiducjarny,
Pierwiastek chemiczny,
Pierwiastki drugiego okresu,
Pierwiastki pierwszego okresu,
Pierwiastki rodzime,
Pierwiastki siódmego okresu,
Pierwiastki szóstego okresu,
Pierwiastki trzeciego okresu,
Pikometr,
Piroksykam,
Piryt,
Pismo chińskie,
Platyna,
Plazmon (fizyka),
Pliniusz Starszy,
Pluton (pierwiastek),
Podczerwień,
Polityka pieniężna,
Polon,
Polska,
Potas,
Potencjał jonizacyjny,
Powłoka elektronowa,
Powietrze atmosferyczne,
Próba złota,
Prędkość dźwięku,
Prazeodym,
Probiernictwo,
Produkt rozpadu,
Proliferacja (biologia),
Promet,
Promień atomowy,
Promień van der Waalsa,
Promień walencyjny,
Promieniowanie elektromagnetyczne,
Protaktyn,
Prowincja León,
Przed naszą erą,
Przejście izomeryczne,
Przekrój (tygodnik),
Przewód elektryczny,
Przewodnictwo elektryczne,
Przewodność cieplna,
PubChem,
Rad (pierwiastek),
Radon,
Radzimowice (województwo dolnośląskie),
Randburg,
Reaktywne formy tlenu,
Redukcja (chemia),
Reduktor (chemia),
Ren (pierwiastek),
Republika Południowej Afryki,
Reumatoidalne zapalenie stawów,
Rezorcyna,
Rod (pierwiastek),
Rodoksantyna,
Roentgen (pierwiastek),
Rofekoksyb,
Rosja,
Rozpad alfa,
Rozpad beta minus,
Rozpad beta plus,
Roztwór stały,
Roztwarzanie,
Rtęć,
Rubid,
Rubiksantyna,
Ruda,
Ruten,
Rutherford (pierwiastek),
Rzeka,
Sód,
Sól sodowa fosforanu-5'-ryboflawiny,
Słońce,
Salomon (król Izraela),
Samar,
Seaborg,
Selen,
Sfaleryt,
Siarczan chondroityny,
Siarczki (minerały),
Siarka,
Siedmiogród,
Simens,
Skafander kosmiczny,
Skala Allreda,
Skala Paulinga,
Skala pH,
Skala twardości Mohsa,
Skand,
Skandowce,
Skorupa ziemska,
Société Générale,
Sposób rozpadu,
Srebro,
Stan skupienia materii,
Stany Zjednoczone,
Starożytny Egipt,
Stary Świat,
Stary Testament,
Stomatologia,
Stop metali,
Stopień utlenienia,
Strącanie,
Strabon,
Stront,
Styl czerwonofigurowy,
Sylvanit,
Syntetyczny izotop promieniotwórczy,
System waluty złotej,
Sześcian (geometria),
Szkło rubinowe,
Szkarłat GN,
Sztabka złota,
Sztuczny satelita,
Sztuka sepulkralna,
Tal,
Taniny,
Tantal (pierwiastek),
Tartrazyna,
Technet,
Tellur,
Temperatura topnienia,
Temperatura wrzenia,
Terb,
Thomas More,
Tlen,
Tlenek tytanu(IV),
Tlenki,
Tlenki żelaza,
Tlenowce,
Tona,
Tor (pierwiastek),
Transmutacja,
Troja,
Troyes,
Trzej Królowie,
Tul,
Tuszratta,
Tutanchamon,
Twardość,
Tytan (pierwiastek),
Tytanowce,
Układ Słoneczny,
Układ krystalograficzny,
Układ okresowy pierwiastków,
Układ regularny,
Unbibium,
Unbihexium,
Unbinilium,
Unbiquadium,
Uncja,
Universal Serial Bus,
Ununennium,
Ununhexium,
Ununoctium,
Ununpentium,
Ununquadium,
Ununseptium,
Ununtrium,
Ural (góry),
Uran (pierwiastek),
Utleniacz,
Utopia (utwór),
Uzbekistan,
VIII grupa poboczna,
Victoria (Kanada),
Węgiel (pierwiastek),
Węgiel drzewny,
Węglan wapnia,
Węglowce,
Waldekoksyb,
Waluta,
Wanad,
Wanadowce,
Wapń,
Warunki normalne,
Wat na metr-kelwin,
Wielbłąd,
Wielkie Bombardowanie,
Wiolaksantyna,
Wirtualna Polska,
Witamina B2,
Wodór,
Woda,
Woda królewska,
Woda morska,
Wojcieszów,
Wojna elektroniczna,
Wolfram,
Wszechświat,
Wychwyt elektronu,
Wydawnictwo Naukowe PWN,
Wysypka,
Złączka elektryczna,
Złoże okruchowe,
Złote Wybrzeże,
Złote runo,
Złotek cezu,
Złotnictwo,
Złoto (ujednoznacznienie),
Złoto płatkowe,
Złotoryja,
Złoty Stok,
Zeaksantyna,
Zieleń S,
Ziemia,
Zlepieniec,
Związki kompleksowe,
Złoto (Au,
łac. aurum) –
pierwiastek chemiczny,
metal przejściowy, o liczbie atomowej 79. Złoto występuje w skorupie ziemskiej w ilości 1,1·10-3
ppm. Występuje ono w przyrodzie w stanie rodzimym. Jest symbolem bogactwa.
Srebro (Ag,
łac. argentum) –
pierwiastek chemiczny z grupy
metali przejściowych w
układzie okresowym. Jest srebrzystobiałym
metalem, o największej przewodności elektrycznej i termicznej. W przyrodzie występuje w stanie wolnym, a także w minerałach, takich jak
argentyt czy
chlorargyryt. Większość wydobywanego srebra występuje jako domieszka rud
miedzi,
złota,
ołowiu i
cynku.
Bohr (Bh,
łac. bohrium), pierwotnie unnilseptium (Uns) –
pierwiastek chemiczny,
metal przejściowy z grupy
manganowców. Nie występuje naturalnie na Ziemi. Nazwa pochodzi od nazwiska
duńskiego fizyka
Nielsa Bohra.
Mangan (Mn,
łac. manganum) to
pierwiastek chemiczny, z grupy
metali przejściowych w
układzie okresowym. Ma 15
izotopów z przedziału mas 49-62 i
izomery jądrowe 51m, 52m, 54m. Trwały jest tylko izotop 55, który stanowi niemal 100% składu izotopowego manganu występującego w naturze. Występuje na 11 stopniach utleniania (od -III do VII), z czego trwałe są tylko 4 (II, III, IV, VII).
π-kompleksy to w
chemii metaloorganicznej związki chemiczne, w których występują
wiązania koordynacyjne tworzone przez boczne nakładanie się
orbitali π z wiązań wielokrotnych
węgiel-węgiel z orbitalami d
metali przejściowych.
Neptun (
łac. neptunium, symbol Np) –
pierwiastek chemiczny z grupy
aktynowców o
liczbie atomowej 93. Jest
radioaktywnym pierwiastkiem
metalicznym, pierwszym przedstawicielem
transuranowców. Jego najtrwalszym izotopem jest Np o
czasie połowicznego rozpadu ok. 2 mln lat, powstający w kilogramowych ilościach jako produkt uboczny pracy
reaktorów jądrowych, np. podczas produkcji
plutonu. Bardzo małe ilości tego pierwiastka można znaleźć w rudach uranowych.
Has (Hs,
łac. hassium), czasem błędnie nazywany hass, wcześniej o nazwie Unniloctium (Uno) -
pierwiastek chemiczny,
metal przejściowy. Nazwa pochodzi od jednego z
niemieckich krajów związkowych -
Hesji.
Unbihexium - niezsyntetyzowany dotąd, hipotetyczny
pierwiastek chemiczny o
liczbie atomowej 126. Pierwiastek ten hipotetycznie znajduje się na teoretycznie istniejącej
wyspie stabilności.
Unbibium - hipotetyczny
pierwiastek chemiczny o
liczbie atomowej 122, niezsyntezowany do tej pory. Jego nazwa została utworzona z liczby atomowej, zgodnie z
regułami nazewnictwa pierwiastków
transuranowych, ustalonymi przez
IUPAC.
Linophryne lucifer – gatunek
ryby głębinowej z rodziny Linophrynidae. Gatunek batypelagiczny, występuje w północnym
Atlantyku: łowiona u wybrzeży
Madery,
Islandii,
Nowej Fundlandii, także w Morzu Irmingera. Występuje
dymorfizm płciowy, samice osiągają do 19,3 cm długości, samce 24–40 mm.
Ślimacznikowate (Drilidae) – rodzina
chrząszczy. Larwy są wyspecjalizowanymi drapieżnikami polującymi na ślimaki; samice są uskrzydlone, samce bezskrzydłe, o skrytym trybie życia.
Dymorfizm płciowy zaznacza się także w wielkości owadów – samice afrykańskiego gatunku Selasia unicolor są dziesięciokrotnie większe od samców. W
Palearktyce występuje około 230 gatunków. Biologia ślimacznikowatych jest słabo poznana. W
Polsce występuje jeden gatunek, Drilus concolor.
Oleica (Meloe) – rodzaj
chrząszcza z rodziny
oleicowatych. Wszystkie gatunki posiadają bardzo skrócone pokrywy i odsłonięty
odwłok. Występuje u nich
dymorfizm płciowy (samce są mniejsze). Samice składają do 10000 jaj. Rozwój przebiega z
nadprzeobrażeniem (hipermetamorfozą); w rozwoju występują dwa stadia larwalne, aktywne triungulinusy i żyjące w gniazdach błonkówek larwy drugiego stadium. Trzecie stadium to tzw. poczwarka rzekoma; w tej postaci oleice zimują. W Europie Środkowej występuje około 15 gatunków oleic.
Rtęć (Hg,
łac. hydrargyrum, z
gr. ὑδράργυρος hydrargyros - płynne srebro) –
pierwiastek chemiczny z grupy
metali przejściowych w
układzie okresowym (uznana za pierwiastek przez
Lavoisiera). Rtęć jest jedynym
metalem występującym w
warunkach normalnych w stanie ciekłym.
Globodera rostochiensis – mątwik ziemniaczany - gatunek
nicienia z rodziny Heteroderidae -
mątwikowate. Występuje dymorfizm płciowy (samica kulista z szyjką, samiec nitkowaty). Żeruje głównie ziemniakach, ale występuje też na pomidorze, oberżynie i innych psiankowatych (Solanaceae). Uszkadzają dorosłe, larwy oraz nimfy. Jedno pokolenie w ciągu roku. Jaja pozostają wewnątrz samic, które obumierają i zamieniają się w cysty. Zimują larwy w cystach w glebie. Przy temperaturze 5-10 °C następuje wychodzenie larw z cyst i wnikanie do korzeni. Zwalczać go można za pomocą płodozmianu. Rośliny wrogie to m.in. lucerna, cykoria, cebula.
Tul (Tm,
łac. thulium) –
pierwiastek chemiczny z grupy
lantanowców w
układzie okresowym, należący do tzw.
metali ziem rzadkich. Tul jest najrzadszym lantanowcem występującym na Ziemi (
promet jest rzadszym, ale nie występuje naturalnie na Ziemi). Jest łatwym w
obróbce srebrzysto-szarym metalem. Pomimo jego wysokiej ceny, tul jest używany jako źródło promieniowania w przenośnych
aparatach Roentgena i w
laserach półprzewodnikowych.
Obieg węgla w przyrodzie - biologiczne, chemiczne i fizyczne procesy zachodzące na Ziemi, w wyniku których następuje ciągły cykl wymiany
węgla znajdującego się w
atmosferze, w
wodzie, organizmach żywych ich szczątkach oraz w skorupie ziemskiej.
Ununseptium (Uus) – syntetyczny
pierwiastek chemiczny o
liczbie atomowej 117. Został po raz pierwszy zsyntezowany w drugiej połowie 2009 roku w laboratorium w Dubnej w Rosji. Nazwa ununseptium wywodzi się z
liczby atomowej tego pierwiastka zgodnie z systematyczną terminologią
IUPAC dla
transuranowców.
Arabinoza (cukier pektynowy) -
pięciowęglowy cukier prosty (monosacharyd) należący do
aldoz (aldopentoza). Jest to
węglowodan o
wzorze sumarycznym: C5H10O5. Jest składnikiem
polisacharydów,
pektyn, żywic i gum roślinnych, występuje w śluzach,
gumie arabskiej i
hemicelulozach. Wykazuje
czynność optyczną (konfiguracja D(-)). Występuje najczęściej w formie L. D-Arabinoza jest rzadko spotykana w przyrodzie. Występuje jako składnik niektórych
glikozydów. Otrzymuje się ją głównie przez degradację D-glukozy.
Ununseptium (Uus) – syntetyczny
pierwiastek chemiczny o
liczbie atomowej 117. Został po raz pierwszy zsyntezowany w drugiej połowie 2009 roku w laboratorium w Dubnej w Rosji. Nazwa ununseptium wywodzi się z
liczby atomowej tego pierwiastka zgodnie z systematyczną terminologią
IUPAC dla
transuranowców.
Wodór (H, łac. hydrogenium) –
pierwiastek chemiczny,
niemetal z
bloku s układu okresowego. Jest to najprostszy możliwy pierwiastek o
liczbie atomowej 1, składający się z jednego
protonu i jednego
elektronu.
Polon (Po,
łac. polonium) −
pierwiastek chemiczny o
liczbie atomowej 84, radioaktywny
metal. W
układzie okresowym leży w
bloku p (
grupa 16, okres 6). Nazwa pochodzi od
łacińskiej nazwy
Polski. Polon bywa błędnie klasyfikowany jako
półmetal, mimo iż wykazuje on typowe
właściwości metalu.