Linki:
Biernik,
Celownik (przypadek),
Część mowy,
Dopełniacz (przypadek),
Język (mowa),
Język duński,
Język francuski,
Język niemiecki,
Liczebnik,
Mianownik (przypadek),
Miejscownik,
Narzędnik,
Przymiotnik,
Przysłówek,
Rzeczownik,
Wołacz,
Zaimek –
część mowy zastępująca
rzeczownik (np. ja),
przymiotnik (np. mój),
przysłówek (np. tam) lub
liczebnik (np. tyle) i pełniąca ich funkcje w zdaniu.
Imię (
łac. nomen) - każdy
wyraz podlegający
deklinacji, czyli odmianie przez przypadki (
rzeczownik,
przymiotnik,
liczebnik,
zaimek lub
imiesłów). Pojęcie wywodzi się z klasycznej gramatyki łacińskiej, w której wyrazy dzieli się na nomina i verba.
Przydawka (czasami zwana również atrybutem) to część zdania określająca
rzeczownik,
zaimek rzeczowny. Może być wyrażona
przymiotnikiem (np. ładny kwiatek),
zaimkiem przymiotnym (np. mój kwiatek),
imiesłowem przymiotnikowym czynnym (np. rosnący kwiatek), imiesłowem przymiotnikowym biernym (np. podlany kwiatek),
liczebnikiem (np. podlałem już trzeci kwiatek), wyrażeniem przyimkowym (np. sweter z wełny). Przydawka odpowiada na pytania: jaki? jaka? jakie? który? która? które? czyj? czyja? czyje? ile? czego? z czego?
Język niemiecki reprezentuje
typ fleksyjny przy stosunkowo ubogiej deklinacji
rzeczownika (do oznaczania
liczby i
przypadka służy przede wszystkim
rodzajnik). Bogata jest natomiast odmiana czasownika. Do odmiennych
części mowy w języku niemieckim zaliczają się ponadto
przymiotnik oraz niektóre rodzaje
liczebników i
zaimków.
Przypadek -
kategoria gramatyczna głównie
języków fleksyjnych, przez którą odmieniają się
rzeczowniki,
przymiotniki,
liczebniki,
zaimki,
imiesłowy (określane przez to zbiorczym mianem imion), a niekiedy też czasowniki (co w języku polskim nie występuje).
Deklinacja - odmiana wyrazu (
imienia) przez
przypadki i
liczby. Deklinacji podlegają
rzeczowniki,
przymiotniki,
imiesłowy przymiotnikowe,
zaimki rzeczowne, przymiotne i liczebne oraz
liczebniki. Pojęciem deklinacji określa się także zespół form fleksyjnych, występujący w odmienianych w ten sposób wyrazach.
Przedimek (
łac. articulus) – część mowy występująca przed
rzeczownikiem (także przed konstrukcją rzeczownikową, a niekiedy również przed
przymiotnikiem lub
liczebnikiem użytym rzeczownikowo), wskazująca na jego kategorię określoności lub nieokreśloności.
Przydawka (czasami zwana również atrybutem) to część zdania określająca ,
zaimek rzeczowny. Może być wyrażona
przymiotnikiem (np. ładny kwiatek),
zaimkiem przymiotnym (np. mój kwiatek),
imiesłowem przymiotnikowym czynnym (np. rosnący kwiatek), imiesłowem przymiotnikowym biernym (np. podlany kwiatek),
liczebnikiem (np. podlałem już trzeci kwiatek), wyrażeniem przyimkowym (np. sweter z wełny). Przydawka odpowiada na pytania: jaki? jaka? jakie? który? która? które? czyj? czyja? czyje? ile? czego? z czego?
Liczba poczwórna - kategoria gramatyczna
rzeczownika,
przymiotnika i
zaimka rzeczownego i przysłownego, wyrażająca, że dana
część mowy odnosi się do czterech osób lub przedmiotów. Znane są obecnie tylko dwa języki dysponujące tą kategorią: sursurunga z
Nowej Irlandii i
marszalski z
Wysp Marshalla, obydwa z rodziny
austronezyjskiej.
Rzeczownik określający to nazwa
części mowy mającej funkcję określającą dla
rzeczowników, a jednocześnie właściwości gramatyczne charakterystyczne dla
przymiotnika.
Liczba potrójna - kategoria gramatyczna
rzeczownika,
czasownika i
przymiotnika, niekiedy także
zaimków rzeczownych i przymiotnych, używana w niektórych językach obok
liczby pojedynczej,
mnogiej i
podwójnej. Stanowi odrębną formę gramatyczną, którą przyjmuje dana
część mowy, kiedy odnosi się do trzech osób lub przedmiotów. Liczba potrójna we współczesnych językach występuje rzadko, spotyka się ją m. in. w niektórych
językach austronezyjskich i
australijskich.
Przyimek (
łac. praepositio) – nieodmienna
część mowy, która łączy się z
wyrazem i nadaje mu inny sens, np.
rzeczownik stół tworzy z przyimkami wiele zestawień: na stole, o stole, za stołem, obok stołu, po stole, pod stołem, zza stołu, koło stołu, przy stole, ponad stołem, od stołu, ku stołowi. Przyimki to niesamodzielne części mowy, które w zdaniu muszą łączyć się z innymi wyrazami. Zasadniczo przyimki z następującymi po nich wyrazami piszemy oddzielnie, np. do domu, po drodze itd. Niektóre przyimki jednosylabowe mogą przyjmować końcówkę -e, co nie ma wpływu na rozdzielną pisownię tych przyimków z tymi wyrazami : beze mnie, przeze mnie, ode mnie, nade wszystko, przede wszystkim. Pisownię łączną stosujemy, jeżeli po przyimku następują cząstki: -bok, -dług, -koło, -czas, -miast, -śród, i -wnątrz.