Zdanie dopełnieniowe (
łac. sententia obiectiva) jest to zdanie podrzędne, które zastępuje dopełnienie orzeczenia zdania głównego (innymi słowy, odpowiada na pytanie: kogo? lub co?). Orzeczenie zdania dopełnieniowego podlega zasadom następstwa czasów na ogólnych zasadach.
SOV (
ang. Subject Object Verb, dosł. podmiot dopełnienie orzeczenie) – skrót oznaczający typ
zdania, w którym
podmiot występuje przed
dopełnieniem, a
orzeczenie występuje na końcu oraz typ
języka, w którym takie zdania są dominujące. Jest to jeden z dwóch najpopularniejszych typów obok
SVO.
Dopełnienie jest to
część zdania oznaczająca pasywny przedmiot czynności wyrażonej
orzeczeniem zdania w
stronie czynnej. Odpowiada na pytania przypadków zależnych czyli wszystkich z wyjątkiem mianownika i wołacza: kogo? czego? komu? czemu? kogo? co? z kim? z czym? o kim? o czym?
Równoważnik zdania to
wyrazy lub grupy wyrazów, formalnie nie tworzące
zdania (ponieważ nie mają formy osobowej
orzeczenia), wyrażające jednak te same treści, co
zdanie.
Zdanie okolicznikowe celu (łac. sententia finalis) objaśnia cel czynności wyrażonej przez orzeczenie zdania nadrzędnego. Zdanie celowe wprowadza się spójnikami:
Zdanie podrzędnie złożone –
zdanie złożone z wielu zdań składowych, w którym jedno z nich (zdanie podrzędne) wynika z drugiego (zdania nadrzędnego) i nie zachowuje sensu zastosowane samodzielnie, np. Okazało się, że pisały o tym wszystkie gazety.
Okolicznik miejsca – jeden z rodzajów
okolicznika, jednej z pięciu części zdania (oprócz
podmiotu,
orzeczenia,
dopełnienia i
przydawki). Wskazuje na miejsce dziania się czynności (gdzie?), a także kierunek działania (skąd?, dokąd?, którędy?), dlatego we współczesnym językoznawstwie wyróżnia się dodatkowo okolicznik kierunku.
Uzasadnienie – uzasadnić zdanie P, to tyle co wskazać inne zdanie Q, które pozostaje w
relacji wynikania ze zdaniem P, a które jest mniej niepewne co zdanie P. Gdy wskazywane zdanie Q wynika dedukcyjnie ze zdania P, mamy do czynienia z
potwierdzeniem zdania P, gdy zaś ze zdania Q wynika dedukcyjnie uzasadniane zdanie P – z
dowodzeniem zdania P.
Koniugacja przedmiotowa - rodzaj koniugacji zawierającej w sobie informację o istnieniu
dopełnienia. Występuje ona w językach ugrofińskich, m. in. w
języku węgierskim.
Część
zdania odpowiadająca na pytanie "pod jakim warunkiem". Np. Wyjdę na rower, jeśli przestanie padać. W tym zdaniu to, co po przecinku jest zdaniem okolicznikowym warunku.
W zdaniu złożonym współrzędnie
zdania składowe (tzw. zdania współrzędne) nie określają się wzajemnie. Jedno zdanie składniowe nie wynika z treści drugiego i może istnieć osobno (np. Jem obiad i czytam gazetę. - Jem obiad. Czytam gazetę.).
Rozbiór logiczny zdania (analiza składniowa zdania) dotyczy
zdań pojedynczych, zawierających jedno
orzeczenie. Rozbiór polega na wyznaczeniu za pomocą
algorytmu części składowych zdania (
podmiot,
orzeczenie,
okolicznik,
dopełnienie,
przydawka). Aby dokonać rozbioru logicznego
wypowiedzenia złożonego, należy podzielić je na zdania składowe i każde z tych zdań oddzielnie przeanalizować składniowo.
Klasa co-NP jest klasą
dopełniającą dla problemów decyzyjnych
NP. Np. dopełnieniem problemu typu "czy wszystkie elementy zbioru X spełniają warunek Y" jest "czy istnieje element zbioru X nie spełniający warunku Y".
Czynnik I (ang. Complement factor I, CFI) - białko biorące udział w regulacji działania
dopełniacz. Jego działanie polega na rozcinaniu związanych na powierzchni komórki lub występujący w środowisku płynnym składników dopełniacza C3b i C4b.
W zdaniu złożonym współrzędnie
zdania składowe (tzw. zdania współrzędne) nie określają się wzajemnie. Jedno zdanie składowe nie wynika z treści drugiego i może istnieć osobno (np. Jem obiad i czytam gazetę. - Jem obiad. Czytam gazetę.).
Dopełnienie ortogonalne podzbioru A
przestrzeni V z określonym iloczynem skalarnym - zbiór wszystkich elementów w przestrzeni V, które są
ortogonalne do każdego elementu zbioru A. Symbolicznie:
Dopełnienie jest to
część zdania oznaczająca pasywny przedmiot czynności wyrażonej
orzeczeniem zdania w
stronie czynnej. Odpowiada na pytania przypadków zależnych czyli wszystkich z wyjątkiem mianownika i wołacza: kogo? czego? komu? czemu? kogo? co? z kim? z czym? o kim? o czym?
Barwy dopełniające - pary barw, które połączone ze sobą w równych proporcjach dają (w zależności od metody łączenia) - czerń, biel lub szarość. Barwy dopełniające to pary barw dopełniające się do achromatyczności. Najczęściej są przedstawiane jako barwy leżące naprzeciwko siebie w
kole barw.
W zdaniu złożonym współrzędnie
zdania składowe (tzw. zdania współrzędne) nie określają się wzajemnie. Jedno zdanie składowe nie wynika z treści drugiego i może istnieć osobno (np. Jem obiad i czytam gazetę. - Jem obiad. Czytam gazetę.).
Relator, konektor – nieodmienna
część mowy w przypadku gdy pochodzi od przysłówków i odmienna gdy pochodzi od rzeczowników, przymiotników i liczebników. Jest wskaźnikiem zespolenia (relacji) w
zdaniach złożonych względnych, tzn. spaja
zdanie podrzędne z jednym ze składników
zdania bezpośrednio nadrzędnego, nie wchodzi w związki składniowe.
SOV (
ang. Subject Object Verb, dosł. podmiot dopełnienie orzeczenie) – skrót oznaczający typ
zdania, w którym
podmiot występuje przed
dopełnieniem, a
orzeczenie występuje na końcu oraz typ
języka, w którym takie zdania są dominujące. Jest to jeden z dwóch najpopularniejszych typów obok
SVO.