Zhuang

Zhuang, wym. czuang; (język chiński: 壮族 pinyin: Zhuàngzú; inaczej – Zhuangowie, Czuangowie) – mniejszość etniczna w Chinach, licząca ok. 18 mln osób, zamieszkująca głównie Region Autonomiczny Kuangsi-Czuang na południu Chin, a także prowincje Junnan, Guangdong, Kuejczou oraz Hunan. Liczebnie są drugą największą grupą etniczną w Chinach po Hanach. Posługują się językiem zhuang, nie spokrewnionym z językiem chińskim.

Region Autonomiczny Kuangsi-Czuang (Guangxi Zhuang, 广西壮族自治区 |t=廣西壯族自治區, Guǎngxī Zhuàngzú Zìzhìqū, dosł. Czuański Region Autonomiczny Kuangsi) – region autonomiczny w południowej części Chin. Kuangsi graniczy z prowincjami: Junnan - na zachodzie, Kuejczou - na północy, Hunan - na północnym wschodzie, Guangdong - na południowym wschodzie. Na południowym zachodzie ma wspólną granicę z Wietnamem a od południa przylega do Zatoki Tonkińskiej.

Dong lub Dongowie, a także Kam lub Kamowie (chiń. 侗族, pinyin: Dòngzú; nazwa własna: Gaeml, [kɐm]) – licząca niespełna 3 mln osób mniejszość etniczna w Chinach. Posługują się językiem dong, zapisywanym znakami chińskimi, lecz należącym do niespokrewnionej z chińskim grupy języków dajskich. Zamieszkują prowincje Kuejczou, Hunan oraz region autonomiczny Kuangsi. Znani są z wysokich umiejętności ciesielskich i wyjątkowej architektury, której przykładem mogą być zadaszone mosty oraz tzw. wieże bębnów o charakterystycznym kształcie. Podstawą kuchni Dongów są marynowane warzywa oraz kleisty ryż.

Mien, Yao (Wym. jao, 瑶族, hanyu pinyin: Yáo zú), Dao (Wym. dzao, Wiet.: người Dao), lud mieszkający w Chinach i na Półwyspie Indochińskim w Wietnamie, Laosie i Tajlandii. Ich większe skupiska w Chinach to prowincje Guangdong, Hunan, Jiangxi, Kuangsi-Czuang. Sami określają się mianem "Iu Mien". Mówią językiem yao (mien), należącym do rodziny językowej hmong-mien (miao-yao). Reprezentują najwcześniejszą warstwę etniczną ludności w południowych Chinach. Trwająca do dziś migracja Yao na południe spowodowana wypieraniem przez Chińczyków, powoduje osiedlanie się enklawami, w górskich trudno dostępnych terenach.

Qiang (chin.: 羌族, pinyin: Qiāng zú) – grupa etniczna w chińskiej prowincji Syczuan. Posługują się językiem qiang należącym do grupy tybeto-birmańskiej. Stanowią jedną z 55 oficjalnie uznanych mniejszości etnicznych w Chinach.

Język mulam – z grupy dong-shui (kam-sui) tajo-kadajskiej rodziny języków. Używany przez mniejszość Mulam, mieszkającą w Regionie Autonomicznym Guangxi w ChRL. Używa go 86 000 osób. Większość użytkowników jest dwujęzyczna, mówi także po chińsku (i w tym języku piszą), mniej niż 10 tysięcy mówi wyłącznie w mulam. Użycie dość powszechne, we wszystkich sferach życia, mówią nim (jako drugim językiem) także sąsiadujący z Mulao Zhuangowie i Hanowie . Blisko spokrewniony z językami maonan i południowodongiańskim.

Yi, Nuosu, Lolo (język chiński: 彝族 pinyin: Yízú, wiet.: Người Lô Lô) – mniejszość etniczna w Chinach, Wietnamie i Tajlandii. Większość jej członków, 8 milionów, mieszka w chińskich prowincjach Syczuan, Junnan, Kuejczou i Kuangsi. Sami określają się nazwą "Nuosu". Nazwa "Lolo", spotykana w dawniejszej literaturze, jest obecnie uważana w Chinach za obraźliwą, ale jest oficjalnie używana w Wietnamie jako Lô Lô oraz w Tajlandii jako Lolo. Yi posługują się różnymi, czasami wzajemnie trudno zrozumiałymi językami z rodziny tybetańsko–birmańskiej, które zapisują używając własnego pisma yi, lecz tylko jeden z nich (nuosu) jest nauczany w szkołach.

Sawndip – logograficzny system pisma używany w przeszłości do zapisywania języka zhuang w południowych Chinach (region autonomiczny Guangxi). Nazwa w języku zhuang znaczy "surowe znaki". W języku chińskim określane są jako Gǔ Zhuàngzì 古壮字 (stare znaki zhuang) lub Fāngkuài Zhuàngzì 方块壮字 (kwadratowe pismo zhuang). Najstarszy zachowany tekst to stela z epoki Tang (VII w.). Niektóre znaki pokrywają się z chińskimi, inne zaś zostały stworzone na wzór chińskich. W roku 1957 opracowano nowy system pisma dla języka zhuang, oparty na alfabecie łacińskim, używany od tej pory jako pismo oficjalne. Pomimo to, w roku 1989 wydano słownik znaków zhuang Sawndip Sawdenj (chiń. 古壮字字典 Gǔ Zhuàngzì Zìdiǎn), zawierający znaki używane w manuskryptach.

Blang (chin.: 布朗族, pinyin: Bùlǎng zú) – grupa etniczna w chińskiej prowincji Yunnan. Posługują się językiem blang należącym do grupy mon-khmer. Stanowią jedną z 55 oficjalnie uznanych mniejszości etnicznych w Chinach.

Pumi (IPA pʰʐ.ẽmi ; chin.: 普米族, pinyin: Pǔmǐ zú) – grupa etniczna w Chinach, posługująca się językiem pumi z grupy tybeto-birmańskiej.

Wuming (chin.: 武鸣县; pinyin: Wǔmíng Xiàn) – powiat w południowych Chinach, w regionie autonomicznym Kuangsi, w prefekturze miejskiej Nanning. W 1999 roku liczył 642 739 mieszkańców. Dialekt tego obszaru uważany jest za standardową odmianę języka zhuang.

Mien, Yao (Wym. jao, 瑶族, hanyu pinyin: Yáo zú), Dao (Wym. dzao, Wiet.: người Dao), lud mieszkający w Chinach i na Półwyspie Indochińskim w Wietnamie, Laosie i Tajlandii. Ich większe skupiska w Chinach to prowincje Guangdong, Hunan, Jiangxi, Kuangsi-Czuang. Sami określają się mianem "Iu Mien". Mówią językiem yao (mien), należącym do rodziny językowej hmong-mien (miao-yao). Reprezentują najwcześniejszą warstwę etniczną ludności w południowych Chinach. Trwająca do dziś migracja Yao na południe spowodowana wypieraniem przez Chińczyków, powoduje osiedlanie się enklawami, w górskich trudno dostępnych terenach.

Powódź w Chinach - nawiedziła w maju 2010 roku obszar południowych Chin. W wyniku podtopień zginęło 542 osoby, 247 uważa się za zaginione. Straty szacowane są na około 12,3 miliarda dolarów. Żywioł nawiedził prowincje: Kuejczou, Jiangxi, Fujian, Kuangsi, Zhejiang, Anhui, Syczuan, Hunan, Guangdong, Junnan oraz Qinghai.

Xi Jiang (chin. 西江, pinyin: Xī Jiāng; Si-ciang, Rzeka Zachodnia) - rzeka w południowo-wschodnich Chinach (prowincje Junnan, Kuangsi i Guangdong), o długości 2129 km i powierzchni dorzecza wynoszącej ok. 426 tys. km². Źródła znajdują się na Wyżynie Junnan-Kuejczou, uchodzi do Morza Południowochińskiego tworząc deltę. W delcie wschodnie ramię rzeki łączy się z rzekami Ben Jiang i Sui Jiang, tworząc Rzekę Perłową. Główne dopływy to Yu Jiang oraz Beipan Jiang. Rzeka jest wykorzystywana do żeglugi i nawadniania, dostępna dla statków morskich do miasta Wuzhou.

Język zhuang (zhuang: Cuengh lub Cueŋь, chiński: 壮语; pinyin: Zhuàngyǔ) - język należący do rodziny dajskiej, używany przez autonomiczną ludność Zhuang w Chinach. Większość z nich mieszka w regionie autonomicznym Kuangsi. Język ten pełni tam funkcję języka urzędowego.

Sundajczycy (endoetnonim: Urang Sunda) - grupa etniczna, zamieszkująca zachodnie regiony indonezyjskiej wyspy Jawa. Posługują się językiem sundajskim. Pod względem liczebności stanowią drugą największą po Jawajczykach grupę etniczną Indonezji.

Nung - grupa etniczna w Wietnamie, zamieszkująca głównie prowincje Cao Bang i Lang Son. Ich liczebność ocenia się na około 850 tysięcy osób. Posługują się językiem nung z grupy tajskiej. W Wietnamie uznani oficjalnie za jedną z mniejszości narodowych.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja